လောကဓံ ကို ဘာလို့ အရှုံးပေးရမှာလဲ

 

Unicode ဖြင့်ဖတ်ရန်

ေန႔စဉ်လူနေမႈဘဝမွာ စိတ်ဖိစီးမႈေတွ၊ လူမႈဘဝအခက်အခဲေတွ၊ မိသားစုအဆင်မပြေမႈတွေနဲ႔ လူမႈေရး၊ ကျႏ်းမာေရး၊ စီးပွားေရးပြဴနာတွေဟာ ကြဳံေတွ႔ရနေကြ ေလာကဓံတရားတွေဖြဈပါတယ်။ ဒီလို႐ုံးကန်လႈပ်ရွားနေရတဲ့ဘဝထဲမွာ ပင်ပန်းဆင်းရဲမႈဒါဏ်ေတွ၊ နာမကျႏ်းမႈ ဝေဒနာတွေနဲ႔ ပြင်းထန်လွတဲ့ စိတ်ဖိစီးမႈတွေကို မတွန်းလွန်ႏိုင်ကြေတာ့တဲ့သူတွေဟာ ရွိနေတဲ့ လူ႔ဘဝကို စွန႔်ခွာပြီး ကိုယ်လွတ်႐ုံးဖို႔ ကြိဳးစားကြေလ့ရွိပါတယ်။

WHO ရဲ႕ အခၾက်အလက်တွေအရ ဒီကေန႔ ကမ္ဘာေပါ်မွာ စက္ကန႔် ၄၀ ကို လူတဈဦးႏႈန်း မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်နေကြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက တဈႏွဈကို လူေပါင်း ၈ သိန်းခန႔် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေနေကြတဲ့ သေဘာဖြဈပါတယ်။ အဲ့ဒီထဲက ၇၉% ဟာ တဈဦးချင်းဝင်ငွေနည်းပါးတဲ့ (ဒါမွမဟုတ်) ဝင်ငွေအလယ်အလတ်သာရွိတဲ့ တိုင်းပြည်တွေမွာ ဖြဈပွားနေတာဖြဈပါတယ်။ ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့အခၾက်ကေတာ့ သေဆုံးသူေတါရဲ႕ ပျမ်းျမႇ အသက်အရွယ်ဟာ အသက် ၁၅ ႏွဈနဲ႔ ၂၉ ႏွဈအကြား အသက်အရွယ်မွာဖြဈပွားနေကြတာပါပဲ။

မြန်မာႏိုင်ငံမွာလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မႈေတွ အကြာခဏဖြဈပွားနေတာကို ကြားသိနေရပါတယ်။ အျမားစုေသာ အဖြဈအပၾက်တွေဟာ မိသားစုစားဝတ်နေရေးနဲ႔ သက်ဆိုင်နေကြတာမို႔ တိုင်းပြည်ဆဲရဲမွဲတေနေမႈဟာ အခြေခံလူတန်းစားတွေရဲ႕ လူမႈဘဝအေပါ် ပြင်းထန်တဲ့ ဖိအားတွေဖြဈနေစေတယ်လို႔ မွတ်ယူရပါတယ်။

မြန်မာႏိုင်ငံမွာ အဖြဈအျမားဆုံး စိတ်ဝေဒနာတွေထဲမွာ စိတ်ကျဝေဒနာ (Depression) ဟာ နံပါတ် ၁ နေရာမွာ ရပ်တည်နေတဲ့ ေရာဂါတဈၿမိဳးဖြဈပြီးေတာ့ ဒီေရာဂါဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်မႈတွေနဲ႔ အျမားဆုံးဆက်စပ်မႈရွိတဲ့ ဝေဒနာတဈၿမိဳးဖြဈပါတယ်။ တခြားမြန်မာႏိုင်ငံမွာ အဖြဈျမားတဲ့ စိတ်ဝေဒနာတွေကေတာ့ စိတ်ကႊ စိတ်ကေျရာဂါ (Bipolar Disorder) ၊ စိတ်ပူပန်မႈေရာဂါ (Anxiety Disorder) ၊ စိတ်ကစဉ့်ကၾလားေရာဂါ (Schizophrenia) ၊ အသိမွတ်ဉာဏ်ေၾလာ့ပါးလာသည့်ေရာဂါ (Dementia) နဲ႔ အရက်၊ မူးယဈေဆးစွဲေရာဂါ (Alcohol & Substance Misuse Disorder) တွေပါပဲ။
မူလအေကြာင်းတရား သို႔မဟုတ် စိတ်ဝေဒနာ

စိတ်အားငယ်တယ်၊ စိတ်ဓာတ်ကၾတယ်၊ စိတ်ဖိစီးမႈျမားတယ်ဆိုတာဟာ စိတ်ေရာဂါလက္ခဏာတွေပါ။ စိတ်ဖိစီးမႈဟာ ဖြဈႏိုင်ျခေအမြင့်ဆုံး စိတ်ဝေဒနာတွေထဲမွာ ပါဝင်နေပြီေတာ့ တဈၿခိဳ႕ဝေဒနာရွင်တွေဟာ သူတို႔မွာ ဒီဝေဒနာရွိနေတယ်ဆိုတာကို သတိထားမိကြခြင်းမရွိကြပါဘူး။ အသက်အရွယ်၊ လိင်၊ မိသားစုအခြေအေန၊ လုပ်ငန်းခွင်နဲ႔ ငွေကြေးအခြေအနေတွေကြောင့် လူအေတာ်ျမားျမားမွာ စိတ်ဖိစီးမႈဝေဒနာခံစားရေလ့ရွိပါတယ်။

စိတ်ဖိစီးမႈျမားပြီး စိတ်အားငယ်တာဟာ ပုံစံအၿမိဳးၿမိဳးရွိတတ်ပါတယ်။ အဖြဈျမား စိတ်ဖိစီးမႈဝေဒနာ (Major Depression) ၊ နာတာရွည် စိတ်ဖိစီးမႈ (Dysthymia) ၊ ျခႇင်းခၾက်ဖြင့်ဖြဈေပါ်ေသာ စိတ်ဖိစီးမႈ (Atypical Depression) ၊ Postpartum Depression ၊ အာ႐ုံထွေပြား စိတ်ဖိစီးမႈ (Bipolar Depression) ၊ ပြင်းထန်စိတ်ဖိစီးမႈ (Psychotic Depression) ၊ ရာသီအလိုက်ဖြဈတဲ့ စိတ်ဖိစီးမႈ (Seasonal Depression/SAD) ၊ ေဆးယဉ်ပါး စိတ်ဖိစီးမႈ (Treatment-Resistant Depression) ဆိုပြီး အၿမိဳးၿမိဳးရွိပါတယ်။ အဆိုပါ ေရာဂါဝေဒနာေတွ ကိုယ့်မွာ ရွိနေသလားဆိုတာကို ကြိဳတင်သတိထား ေစာင့်ကြည့်လို႔ရပါတယ်။

အဆိုပါ စိတ်ဝေဒနာအားလုံးဟာ အခြေခံကႀတဲ့ ေရာဂါလက္ခဏာတွေကို ပြသေလ့ရွိပါတယ်။ ဒါတွေကေတာ့ စိတ်အားတက်ကႊမႈ နည်းပါးလာတာ၊ ဆုံးဖြတ်ခၾက်ချမႇတ်ဖို႔ ခက်ခဲလာတာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို တန်ဖိုးထားမႈ ကင်းမဲ့လာတာ၊ အရာရာ အပြဈရွိသလို ခံစားလာရတာ၊ အလွယ်တကူ စိတ်ဆိုးေဒါသထွက်လွယ်လာတာ၊ ပူပင်ေသာကျမားလာတာ၊ အိပ်မေျပာ်တာ၊ ႐ုပ်ပိုင်းဆိုင်ရအရ နာကျင်မႈဝေဒနာျမား ခံစားလာရတာတွေဖြဈလာႏိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုအဆင့်တွေကို ဖြတ်ေၾကာ်ပြီးရင်ေတာ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေလိုစိတ် ေပါ်လာမွာဖြဈပါတယ်။

စိတ်ဖိစီးမႈလွန်ကဲလာရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေတဲ့ ပြဴနာက အမြဲလိုလိုကပ်ပါလာတတ်ပါတယ်။ ဘဝဟာ နေျပော်စရာမရွိေတာ့ဘူးလို႔ ထင်မြင်ယူဆလာပြီး ဘဝကို အဆုံးသတ်ချင်စိတ် မကြာခနေပါ်လာနေပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ အေရးပါတဲ့ အဆင့်တဈခုဖြဈပြီး ခုလို ခံစားလာရပြီဆိုရင် ၾကႇမ်းကျင်သူတွေနဲ႔ တိုင်ပင်ညႇိႏႈိင်းဖို႔ မဖြဈမနေလိုအပ်နေပြီဖြဈပါတယ်။

ေနာက်ထပ် အရင်းခံတဈခုကေတာ့ စိတ်ဓာတ်ကၾတာပါပဲ။ ဒီလိုတွေဖြဈလာဖို႔ တွန်းအားေပးနေတဲ့ အေကြာင်းတရားတွေလည်း ရွိနေပါတယ်။ ဖြဈႏိုင်ျခေအျမားဆုံးကိစ္စတွေကေတာ့ ဘဝရဲ႕ကြီးမားတဲ့ဆုံးရႈံးမႈေတွ၊ အလွည့်အေပြာင်းတွေနဲ႔ ႐ုတ်တရက် ကြဳံရတာၿမိဳး၊ အရက် ဒါမွမဟုတ် မူးယဈေဆး အလွန်အၾကႇံစွဲလာတာ၊ နာတာရွည် အခြားေရာဂါအခံရွိနေတာၿမိဳး၊ ပြင်းထန်တဲ့ ပဋိဇီဝေဆးေတွ ေသာက်သုံးနေရတာၿမိဳး၊ မိသားစုဝင်ေတွ ဒါမွမဟုတ် ၿမိဳး႐ိုးမွာ စိတ်ဝေဒနာရွင်ေတွ ရွိဖူးတာၿမိဳးနဲ႔ ဟိုမုန်းေပြာင်းလဲမႈတွေပါပဲ။

လူတဈေယာက် စိတ်ဓာတ်ကၾလာပြီဆိုရင် အမြဲလိုလို အေကြာင်းမဲ့စိတ်ႏွလုံးညိဳးႏွမ်းလာမယ်၊ ဝမ်းနည်း ငိုေကႊးလွယ်လာမယ်၊ အမြဲလို ေမာပန်းႏွမ်းနယ်နေမယ်၊ ေလးလံထိုင်းမႈိင်းနေမယ်၊ အာ႐ုံစူးစိုက်မႈ ေၾလာ့နည်းလာမယ်၊ မေျပာ်မရွွင်ဖြဈလာမယ်၊ အစား အအိပ်မမွန်ဖြဈလာမယ် (မအိပ်ေတာ့တာ၊ အလွန်အၾကႇံအိပ်တာ၊ အိပ်ၿခိန် မမွန်ေတာ့တာ) ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်မႈနည်းပါးလာတာတွေဖြဈလာမယ်၊ အနာဂတ်ေျမႇာ်လင့်ခၾက်ကင်းမဲ့တယ်လို႔ ခံစားရလာမယ်။ ဒါတွေထဲ အေတာ်ျမားျမားဖြဈပြီးရင်ေတာ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်လိုစိတ် ေပါ်လာမွာပါပဲဖြဈပါတယ်။
အမူအကျင့်တွေကို နားလည်ပါ

သာမန် စိတ်ခံစားခၾက်ၿမိဳးရွိနေတဲ့ သူတိုင်းက ဘာေကြာင့် သတ်သေဖြဈသွားကြတာလဲလို႔ ႐ိုး႐ိုးရွင်းရွင်း ေတွးတတ်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်း ေလ့လာခၾက်တွေအရ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေသူအျမားစုဟာ ဒီလိုပြဳလုပ်ဖို႔ အမွန်တကယ် စိတ်ဆန္ဒမရွိကြပါဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ နာကျင်မႈတွေကို တားဆီးဖို႔ ဒီနည်းလမ်းသာရွိေတာ့တယ်လို႔ စိတ်ထဲယုံကြည်သွားလို႔ ေရွးခၾယ်လိုက်ကြတာသာဖြဈပါတယ်။

တကယ်လို႔ျမား တဈစုံတဈေယာက်က ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေချင်နေပြီလို႔ ဆိုလာခဲ့ရင် ဘယ်ေလာက်ေသးမွွားတဲ့ အခြေအနေလေးပဲဖြဈနေပါေစ သိပြဳဖို႔ လိုအပ်ပါတယ်။ ဂ႐ုစိုက်ေပးဖို႔ လိုအပ်ပါတယ်။ မဟုတ်ေလာက်ပါဘူးဆိုတဲ့ အေတွးနဲ႔ လျစ်ၾလဴရႈခဲ့မယ်ဆိုရင် တကယ်ဖြဈလာၿခိန်မွာ ပိုမိုနာကျင်ကြေကွဲရမွာပါ။

ျမားေသာအားဖြင့် အဆုံးစီရင်ဖို႔နီးစပ်နေတဲ့ သူတွေဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဖိအားေတွ၊ နာကျင်နေမႈတွေဟာ ဘယ်ေလာက်ေတာင်ဆိုးရွားနေပြီလဲဆိုတာကို ပတ်ဝန်းကျင်က ယုံကြည်ရတဲ့သူတွေဆီ ဖွင့်ဟဖို႔ အနည်းဆုံး တဈကြိမ်ေတာ့ ကြိဳးပမ်းကြေလ့ရွိပါတယ်။ ဒီလူတွေဆီက လဈၾလဴရႈမႈၿမိဳးခံလိုက်ရရင်ေတာ့ သူတို႔အနေနဲ႔ မေၾလႇာက်သင့်တဲ့လမ်းကို ေၾလႇာက်မိသွားကြေတာ့တာပါပဲ။

ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေဖို႔ စိတ်ကူးမိတဲ့လူတိုင်းနီးပါးဟာ ဖြဈကတတ်ဆန်း လုပ်ကြေလ့မရွိပါဘူး။ ဘယ်လိုနည်းလမ်းၿမိဳးနဲ႔ အဆုံးစီရင်မလဲဆိုတာကို သေျခာအရင်ေလ့လာေလ့ရွိပါတယ်။ အမြင့်က ခုန်ချမႇာလား၊ ဆွဲကြိဳးချမႇာလား၊ စသည်ဖြင့်ေပါ့။ နည်းလမ်းရွာဖွေကြေလ့ရွိပါတယ်။ အျမားစုဟာ သတ်သေၿခိန်မွာ သေတမ်းစာေရးထားခဲ့တာၿမိဳးလည်း လုပ်ေလ့ရွိပါတယ်။

လက်ရွိမွာ လူမႈကွန်ယက်ေလာကရဲ႕ ဆရာတဈဆူဖြဈတဲ့ Facebook ဟာ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈကွန်ယက်ပလက်ေဖာင်းတွေပေါ်က အသုံးပြဳသူတွေရဲ႕ လုပ်ေဆာင်ခၾက်တွေနဲ႔ အမူအကျင့်တွေကို မွတ်ဉာဏ်တုနည်းပညာ (AI) ကို အသုံးပြဳပြီး ေလ့လာဆန်းစဈမႈတွေပြဳလုပ်ထားပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုႏွဈမွာစတင်ခဲ့တဲ့ အဆိုပါ AI အခြေပြဳ ဆန်းစဈေလ့လာမႈတွေအရ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေချင်နေသူတွေဟာ လူမႈကွန်ယက်ေပါ်မွာ သူတို႔ရဲ႕ စိတ်ပိုင်းနဲ႔ ႐ုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မႈတွေကို မကြာခန ဖွင့်ဟေဖာ်ထုတ်ေလ့ရွိတယ်လို႔ ဆိုပါတယ်။

Facebook ကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈကွန်ယက်အသုံးပြဳသူတွေအကြားက စိတ်ကျဝေဒနာ ခံစားနေရသူတွေရဲ႕ လက္ခဏာတွေက ဘယ်လိုလဲဆိုတာကို သိႏိုင်ဖို႔ AI နည်းပညာအသုံးပြဳထားတဲ့ Algorithm တွေဖန်တီးထားပြီးေတာ့ အဆိုပါ နည်းပညာကနေတဆင့် ဘယ်သူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေနိုင်ျခေရွိနေတယ်ဆိုတာကို ဆန်းစဈနေတာဖြဈပါတယ်။

လက်ရွိမွာလည်း လူမႈကွန်ယက်အသုံးပြဳသူတွေအကြားက ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေဖို႔ စိတ်ဆန္ဒရွိနေသူတွေဟ ဘယ်လို အေကြာင်းအရာၿမိဳးတွေကို ေပြာဆိုေရးသားတတ်လဲဆိုတာကိုလည်း အသိေပးထားပါတယ်။ သူတို႔ရဲ႕ ေဖာ်ပြခၾက်တွေအရ

သေချင်တယ်၊ ဒါမွမဟုတ် သတ်သေချင်တယ်လို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

တဈစုံတဈရာ ေျမႇာ်လင့်ခၾက်မရွိေတာ့ဘူးလို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

အသက်ရွင်ဖို႔ အေကြာင်းပြခၾက်မရွိေတာ့ဘူးလို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

တဈစုံတဈေယာက် ဒါမွမဟုတ် မိသားစုအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြဈနေပြီလို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

အရက်နဲ႔ မူးယဈေဆးဝါးတွေကို အလွန်အၾကႇံ သုံးစွဲမိနေတယ်လို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

မဆင်မချင်အပြဳအမူၿမိဳးေတွ လုပ်မိမွာကို စိုးရိမ်ပူပန်နေတယ် ဒါမွမဟုတ် လႈံ႕ေဆာ်မႈခံနေရတ
ယ်လို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

အလွန်အၾကႇံ အိပ်ဖြဈတယ် ဒါမွမဟုတ် အိပ်ၿခိန်နည်းပါးလွန်းနေတယ်လို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

ဆိုးရွားစွာ အထီးကျႏ်မႈဝေဒနာ ခံစားနေရေကြာင်း ေပြာဆိုေရးသားတာ

ပတ်ဝန်းကျင်၊ မိသားစုစတာတွေနဲ႔ တဈသီးတဈခြား ခွဲခြားခံထားရတယ်လို႔ ေပြာဆိုေရးသားတာ

#depressed ဒါမွမဟုတ် #suicidal ဆိုတဲ့ Hash Tag စာသားၿမိဳးနဲ႔ ပို႔ဈတင်တာဒီလို အခၾက်တွေနဲ႔ တိုက်႐ိုက်တူညီတဲ့ ဒါမွမဟုတ် နီးႏွယ်စပ်ဆက်တဲ့ အေကြာင်းအရာတွေကိုဆက်တိုက် တင်နေပြီဆိုရင် အဆိုပါ ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေနိုင်ျခေမြင့်မားတယ်လို႔ ယူဆလို႔ရပါတယ်။ ဒါေကြာင့် အဲဒီလိုလူၿမိဳးတွေကို ပိုမိုသတိထားပြီး ဂ႐ုစိုက်ေပးဖို႔ လိုအပ်ပါတယ်။
ဘဝကို အရႈံးမေပးလိုက်ပါနဲ႔

ကိုယ့်မွာ စိတ်ဖိစီးမႈလက္ခဏာေတွ၊ စိတ်ဓာတ်ကၾဆင်းနေတဲ့လက္ခဏာတွေကို မကြာခနကြဳံလာနေရပြီဆိုရင် ဒါမွမဟုတ် ေန႔စဉ်ရက်ဆက်နဲ႔ ရက်သတ္တပတ် ၂ ပတ်ေလာက် ၾကႇမ်းကျင်သူတွေနဲ႔ အမြန်ဆုံးတိုင်ပင် ေဆွးေႏွးသင့်ပါပြီ။

ဒီလိုမဟုတ်ရင်ေတာင်မွ မိမိကိုယ်ကို သတိကပ်ပြီး အေပြာင်းအလဲတွေဖြဈလာေအာင် လုပ်ဖို႔လိုအပ်မွာဖြဈပါတယ်။

ဒီနေရာမွာတဈခုရွိတာက ၾကႇန်ေတာ်တို႔ တိုင်းပြည်က လူအျမားစုဟာ စိတ်ဖိစီးမႈေတွ၊ စိတ်ပင်ပန်းမႈေတွ၊ စိတ်ဓာတ်ကႀတဲ့ ဝေဒနာတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းတိုင်ပင်ဖို႔ရန် ဝန်ေလးနေတတ်ကြပါတယ်။

လူအေတာ်ျမားျမားက ခန္ဓာကိုယ်႐ုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဝေဒနာျမားကိုသာ ဆရာဝန်ဆီပြသကြပြီး ဒီလိုစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာတွေကိုေတာ့ ကုသရမယ့် ဝေဒနာတဈခုအဖြဈ မမြင်တတ်ကြပါဘူး။ ဒီလိုဝေဒနာရွင်တွေက မိသားစုဝင်ေတွ၊ မိတ်ဆွေတွေႏွင့် ဆရာဝန်ျမားကို ခံစားရတာတွေဖွင့်ေပြာတိုင်ပင် အကူအညီရယူရမယ့် နည်းလမ်းမွန်ကို မစဉ်းစားမိတတ်ဘဲ အဆုံးစီရင်ခြင်းလမ်းကို ေရွးမိသွားတာၿမိဳးဖြဈပါတယ်။

ႏိုင်ငံတကာ ကျႏ်းမာေရး အဖွဲ႔အစည်းတွေဖြဈကြတဲ့ WHO နဲ႔ International Association for Suicide Prevention (IASP) လို အဖွဲ႔တွေရဲ႕ ေလ့လာခၾက်တွေအရဆိုရင် တဈၿခိဳ႕ေသာ စိတ်ပင်ပန်းမႈဒါဏ်ကို ခံစားနေရသူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်သတ်သေဖို႔ ၂၅ ကြိမ်အထိ ကြိဳးစားခဲ့ကြတယ်လို႔ ဆိုထားပါတယ်။

ဒီလို အကြိမ်ကြိမ် ကြိဳးပမ်းခဲ့ကြတာကို ပတ်ဝန်းကျင်က မသိကြဘူးဆိုတာက တကယ်သတိမမူဖြဈတာဖြဈႏိုင်သလို၊ ဂ႐ုစိုက်ေပးရမယ်ဆိုတာကို နီးစပ်ရာပတ်ဝန်းကျင်က နားမလည်ႏိုင်ကြတာလဲ ဖြဈတတ်ပါတယ်။ တခါတရံမွာ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က ချစ်ခင်ရသူတွေကို ဒီလိုရင်နာစရာဒီလိုနည်းၿမိဳးနဲ႔ လက်လွွတ်ဆုံးရႈံးနေကြရတာဖြဈပါတယ်။

စိတ်ေရာဂါတွေက အၿမိဳးအစား အၿမိဳးၿမိဳးရွိပေမယ့် စကားေပြာကုသနည်း (Psychotherapy) ၊ ေဆးဝါးကုသနည်း (Antidepressants Medication) ၊ ၾလႇပ်စဈဓာတ်ဖြင့်ကုသနည်း (Antidepressants Medication) စတာတွေနဲ႔ ကုသေပးလို႔ရပါတယ်။

၈၀% ေသာ စိတ်ကျဝေဒနာရွင်တွေက သူတို႔ရဲ႕စိတ်ကျမႇဳဖြဈစေတဲ့ စိတ်အမူအကျင့် ၊ အေတွးအေခါ်တွေကိုေပြာင်းလဲေပးဖို႔ အဓိကနည်းတွေဖြဈတဲ့ စကားေပြာကုသနည်းနဲ႔ ေဆးဝါးကုသနည်းႏွဈၿမိဳးတည်းနဲ႔တင် ပြန်လည်ေကာင်းမွန်လာေလ့ ရွိပါတယ်။ တၿခိဳ႕တွေတွက်လည်း တရားထိုင်တာလို နည်းလမ်းၿမိဳးတွေနဲ႔ အဆင်ပြေသွားတတ်ကြပါတယ်။

ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်၊ ကိုယ့်အနီးအနားမွာ ဘဝကို အရႈံးေပးဖို႔ ရည်သန်နေတဲ့သူေတွ ရွိနေခဲ့ရင် ေဖးမဖို႔ ကြိဳးစားကြည့်ပါ။ ေျဖာင်းဖြကြည့်ပါ။ အားေပးကူညီပါ။ ကိုယ့်ရဲ႕ တွဲလက်ေတွ၊ ကြင်နာေႏွးေထွးမႈတွေဟာ သူတို႔အတွက် အားေဆးတဈခွက်ဖြဈမယ်ဆိုတာကို သိနားလည်ထားေပးရင်း ဘဝတွေကို ကယ်တင်ေပးဖို႔ လိုအပ်ပါတယ်။

Zawgyi ျဖင့္ဖတ္ရန္

ေန႔စဥ္လူေနမႈဘဝမွာ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ၊ လူမႈဘဝအခက္အခဲေတြ၊ မိသားစုအဆင္မေျပမႈေတြနဲ႔ လူမႈေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြားေရးျပႆနာေတြဟာ ႀကဳံေတြ႕ရေနၾက ေလာကဓံတရားေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို႐ုံးကန္လႈပ္ရွားေနရတဲ့ဘဝထဲမွာ ပင္ပန္းဆင္းရဲမႈဒါဏ္ေတြ၊ နာမက်န္းမႈ ေဝဒနာေတြနဲ႔ ျပင္းထန္လွတဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈေတြကို မတြန္းလွန္ႏိုင္ၾကေတာ့တဲ့သူေတြဟာ ရွိေနတဲ့ လူ႔ဘဝကို စြန႔္ခြာၿပီး ကိုယ္လြတ္႐ုံးဖို႔ ႀကိဳးစားၾကေလ့ရွိပါတယ္။

WHO ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြအရ ဒီကေန႔ ကမာၻေပၚမွာ စကၠန႔္ ၄၀ ကို လူတစ္ဦးႏႈန္း မိမိကိုယ္ကို ေသေၾကာင္းႀကံစည္ေနၾကပါတယ္။ ဆိုလိုတာက တစ္ႏွစ္ကို လူေပါင္း ၈ သိန္းခန႔္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသေနၾကတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲက ၇၉% ဟာ တစ္ဦးခ်င္းဝင္ေငြနည္းပါးတဲ့ (ဒါမွမဟုတ္) ဝင္ေငြအလယ္အလတ္သာရွိတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ျဖစ္ပြားေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ပိုမိုဆိုး႐ြားတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ေသဆုံးသူေတါရဲ႕ ပ်မ္းမွ် အသက္အ႐ြယ္ဟာ အသက္ ၁၅ ႏွစ္နဲ႔ ၂၉ ႏွစ္အၾကား အသက္အ႐ြယ္မွာျဖစ္ပြားေနၾကတာပါပဲ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း ကိုယ့္ကိုယ္ကို အဆုံးစီရင္မႈေတြ အၾကာခဏျဖစ္ပြားေနတာကို ၾကားသိေနရပါတယ္။ အမ်ားစုေသာ အျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ မိသားစုစားဝတ္ေနေရးနဲ႔ သက္ဆိုင္ေနၾကတာမို႔ တိုင္းျပည္ဆဲရဲမြဲေတေနမႈဟာ အေျခခံလူတန္းစားေတြရဲ႕ လူမႈဘဝအေပၚ ျပင္းထန္တဲ့ ဖိအားေတြျဖစ္ေနေစတယ္လို႔ မွတ္ယူရပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အျဖစ္အမ်ားဆုံး စိတ္ေဝဒနာေတြထဲမွာ စိတ္က်ေဝဒနာ (Depression) ဟာ နံပါတ္ ၁ ေနရာမွာ ရပ္တည္ေနတဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဒီေရာဂါဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေသေၾကာင္းႀကံစည္မႈေတြနဲ႔ အမ်ားဆုံးဆက္စပ္မႈရွိတဲ့ ေဝဒနာတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ တျခားျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ စိတ္ေဝဒနာေတြကေတာ့ စိတ္ႂကြ စိတ္က်ေရာဂါ (Bipolar Disorder) ၊ စိတ္ပူပန္မႈေရာဂါ (Anxiety Disorder) ၊ စိတ္ကစဥ့္ကလ်ားေရာဂါ (Schizophrenia) ၊ အသိမွတ္ဉာဏ္ေလ်ာ့ပါးလာသည့္ေရာဂါ (Dementia) နဲ႔ အရက္၊ မူးယစ္ေဆးစြဲေရာဂါ (Alcohol & Substance Misuse Disorder) ေတြပါပဲ။
မူလအေၾကာင္းတရား သို႔မဟုတ္ စိတ္ေဝဒနာ

စိတ္အားငယ္တယ္၊ စိတ္ဓာတ္က်တယ္၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားတယ္ဆိုတာဟာ စိတ္ေရာဂါလကၡဏာေတြပါ။ စိတ္ဖိစီးမႈဟာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အျမင့္ဆုံး စိတ္ေဝဒနာေတြထဲမွာ ပါဝင္ေနၿပီေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ေဝဒနာရွင္ေတြဟာ သူတို႔မွာ ဒီေဝဒနာရွိေနတယ္ဆိုတာကို သတိထားမိၾကျခင္းမရွိၾကပါဘူး။ အသက္အ႐ြယ္၊ လိင္၊ မိသားစုအေျခအေန၊ လုပ္ငန္းခြင္နဲ႔ ေငြေၾကးအေျခအေနေတြေၾကာင့္ လူအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ စိတ္ဖိစီးမႈေဝဒနာခံစားရေလ့ရွိပါတယ္။

စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားၿပီး စိတ္အားငယ္တာဟာ ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတတ္ပါတယ္။ အျဖစ္မ်ား စိတ္ဖိစီးမႈေဝဒနာ (Major Depression) ၊ နာတာရွည္ စိတ္ဖိစီးမႈ (Dysthymia) ၊ ခြၽင္းခ်က္ျဖင့္ျဖစ္ေပၚေသာ စိတ္ဖိစီးမႈ (Atypical Depression) ၊ Postpartum Depression ၊ အာ႐ုံေထြျပား စိတ္ဖိစီးမႈ (Bipolar Depression) ၊ ျပင္းထန္စိတ္ဖိစီးမႈ (Psychotic Depression) ၊ ရာသီအလိုက္ျဖစ္တဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈ (Seasonal Depression/SAD) ၊ ေဆးယဥ္ပါး စိတ္ဖိစီးမႈ (Treatment-Resistant Depression) ဆိုၿပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ အဆိုပါ ေရာဂါေဝဒနာေတြ ကိုယ့္မွာ ရွိေနသလားဆိုတာကို ႀကိဳတင္သတိထား ေစာင့္ၾကည့္လို႔ရပါတယ္။

အဆိုပါ စိတ္ေဝဒနာအားလုံးဟာ အေျခခံက်တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ျပသေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ စိတ္အားတက္ႂကြမႈ နည္းပါးလာတာ၊ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ဖို႔ ခက္ခဲလာတာ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို တန္ဖိုးထားမႈ ကင္းမဲ့လာတာ၊ အရာရာ အျပစ္ရွိသလို ခံစားလာရတာ၊ အလြယ္တကူ စိတ္ဆိုးေဒါသထြက္လြယ္လာတာ၊ ပူပင္ေသာကမ်ားလာတာ၊ အိပ္မေပ်ာ္တာ၊ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရအရ နာက်င္မႈေဝဒနာမ်ား ခံစားလာရတာေတြျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုအဆင့္ေတြကို ျဖတ္ေက်ာ္ၿပီးရင္ေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသလိုစိတ္ ေပၚလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

စိတ္ဖိစီးမႈလြန္ကဲလာရင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသတဲ့ ျပႆနာက အၿမဲလိုလိုကပ္ပါလာတတ္ပါတယ္။ ဘဝဟာ ေနေပ်ာ္စရာမရွိေတာ့ဘူးလို႔ ထင္ျမင္ယူဆလာၿပီး ဘဝကို အဆုံးသတ္ခ်င္စိတ္ မၾကာခနေပၚလာေနပါလိမ့္မယ္။ ဒါဟာ အေရးပါတဲ့ အဆင့္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ခုလို ခံစားလာရၿပီဆိုရင္ ကြၽမ္းက်င္သူေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ညႇိႏႈိင္းဖို႔ မျဖစ္မေနလိုအပ္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အရင္းခံတစ္ခုကေတာ့ စိတ္ဓာတ္က်တာပါပဲ။ ဒီလိုေတြျဖစ္လာဖို႔ တြန္းအားေပးေနတဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အမ်ားဆုံးကိစၥေတြကေတာ့ ဘဝရဲ႕ႀကီးမားတဲ့ဆုံးရႈံးမႈေတြ၊ အလွည့္အေျပာင္းေတြနဲ႔ ႐ုတ္တရက္ ႀကဳံရတာမ်ိဳး၊ အရက္ ဒါမွမဟုတ္ မူးယစ္ေဆး အလြန္အကြၽံစြဲလာတာ၊ နာတာရွည္ အျခားေရာဂါအခံရွိေနတာမ်ိဳး၊ ျပင္းထန္တဲ့ ပဋိဇီဝေဆးေတြ ေသာက္သုံးေနရတာမ်ိဳး၊ မိသားစုဝင္ေတြ ဒါမွမဟုတ္ မ်ိဳး႐ိုးမွာ စိတ္ေဝဒနာရွင္ေတြ ရွိဖူးတာမ်ိဳးနဲ႔ ဟိုမုန္းေျပာင္းလဲမႈေတြပါပဲ။

လူတစ္ေယာက္ စိတ္ဓာတ္က်လာၿပီဆိုရင္ အၿမဲလိုလို အေၾကာင္းမဲ့စိတ္ႏွလုံးညိဳးႏြမ္းလာမယ္၊ ဝမ္းနည္း ငိုေႂကြးလြယ္လာမယ္၊ အၿမဲလို ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ေနမယ္၊ ေလးလံထိုင္းမႈိင္းေနမယ္၊ အာ႐ုံစူးစိုက္မႈ ေလ်ာ့နည္းလာမယ္၊ မေပ်ာ္မ႐ႊင္ျဖစ္လာမယ္၊ အစား အအိပ္မမွန္ျဖစ္လာမယ္ (မအိပ္ေတာ့တာ၊ အလြန္အကြၽံအိပ္တာ၊ အိပ္ခ်ိန္ မမွန္ေတာ့တာ) ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယုံၾကည္မႈနည္းပါးလာတာေတြျဖစ္လာမယ္၊ အနာဂတ္ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကင္းမဲ့တယ္လို႔ ခံစားရလာမယ္။ ဒါေတြထဲ အေတာ္မ်ားမ်ားျဖစ္ၿပီးရင္ေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အဆုံးစီရင္လိုစိတ္ ေပၚလာမွာပါပဲျဖစ္ပါတယ္။
အမူအက်င့္ေတြကို နားလည္ပါ

သာမန္ စိတ္ခံစားခ်က္မ်ိဳးရွိေနတဲ့ သူတိုင္းက ဘာေၾကာင့္ သတ္ေသျဖစ္သြားၾကတာလဲလို႔ ႐ိုး႐ိုးရွင္းရွင္း ေတြးတတ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္း ေလ့လာခ်က္ေတြအရ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသသူအမ်ားစုဟာ ဒီလိုျပဳလုပ္ဖို႔ အမွန္တကယ္ စိတ္ဆႏၵမရွိၾကပါဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ နာက်င္မႈေတြကို တားဆီးဖို႔ ဒီနည္းလမ္းသာရွိေတာ့တယ္လို႔ စိတ္ထဲယုံၾကည္သြားလို႔ ေ႐ြးခ်ယ္လိုက္ၾကတာသာျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္လို႔မ်ား တစ္စုံတစ္ေယာက္က ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္ေနၿပီလို႔ ဆိုလာခဲ့ရင္ ဘယ္ေလာက္ေသးမႊားတဲ့ အေျခအေနေလးပဲျဖစ္ေနပါေစ သိျပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဂ႐ုစိုက္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ မဟုတ္ေလာက္ပါဘူးဆိုတဲ့ အေတြးနဲ႔ လ်စ္လ်ဴရႈခဲ့မယ္ဆိုရင္ တကယ္ျဖစ္လာခ်ိန္မွာ ပိုမိုနာက်င္ေၾကကြဲရမွာပါ။

မ်ားေသာအားျဖင့္ အဆုံးစီရင္ဖို႔နီးစပ္ေနတဲ့ သူေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဖိအားေတြ၊ နာက်င္ေနမႈေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ဆိုး႐ြားေနၿပီလဲဆိုတာကို ပတ္ဝန္းက်င္က ယုံၾကည္ရတဲ့သူေတြဆီ ဖြင့္ဟဖို႔ အနည္းဆုံး တစ္ႀကိမ္ေတာ့ ႀကိဳးပမ္းၾကေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလူေတြဆီက လစ္လ်ဴရႈမႈမ်ိဳးခံလိုက္ရရင္ေတာ့ သူတို႔အေနနဲ႔ မေလွ်ာက္သင့္တဲ့လမ္းကို ေလွ်ာက္မိသြားၾကေတာ့တာပါပဲ။

ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသဖို႔ စိတ္ကူးမိတဲ့လူတိုင္းနီးပါးဟာ ျဖစ္ကတတ္ဆန္း လုပ္ၾကေလ့မရွိပါဘူး။ ဘယ္လိုနည္းလမ္းမ်ိဳးနဲ႔ အဆုံးစီရင္မလဲဆိုတာကို ေသခ်ာအရင္ေလ့လာေလ့ရွိပါတယ္။ အျမင့္က ခုန္ခ်မွာလား၊ ဆြဲႀကိဳးခ်မွာလား၊ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ နည္းလမ္းရွာေဖြၾကေလ့ရွိပါတယ္။ အမ်ားစုဟာ သတ္ေသခ်ိန္မွာ ေသတမ္းစာေရးထားခဲ့တာမ်ိဳးလည္း လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။

လက္ရွိမွာ လူမႈကြန္ယက္ေလာကရဲ႕ ဆရာတစ္ဆူျဖစ္တဲ့ Facebook ဟာ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈကြန္ယက္ပလက္ေဖာင္းေတြေပၚက အသုံးျပဳသူေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြနဲ႔ အမူအက်င့္ေတြကို မွတ္ဉာဏ္တုနည္းပညာ (AI) ကို အသုံးျပဳၿပီး ေလ့လာဆန္းစစ္မႈေတြျပဳလုပ္ထားပါတယ္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာစတင္ခဲ့တဲ့ အဆိုပါ AI အေျချပဳ ဆန္းစစ္ေလ့လာမႈေတြအရ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသခ်င္ေနသူေတြဟာ လူမႈကြန္ယက္ေပၚမွာ သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ပိုင္းနဲ႔ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္မႈေတြကို မၾကာခန ဖြင့္ဟေဖာ္ထုတ္ေလ့ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

Facebook ကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈကြန္ယက္အသုံးျပဳသူေတြအၾကားက စိတ္က်ေဝဒနာ ခံစားေနရသူေတြရဲ႕ လကၡဏာေတြက ဘယ္လိုလဲဆိုတာကို သိႏိုင္ဖို႔ AI နည္းပညာအသုံးျပဳထားတဲ့ Algorithm ေတြဖန္တီးထားၿပီးေတာ့ အဆိုပါ နည္းပညာကေနတဆင့္ ဘယ္သူေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသႏိုင္ေခ်ရွိေနတယ္ဆိုတာကို ဆန္းစစ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။

လက္ရွိမွာလည္း လူမႈကြန္ယက္အသုံးျပဳသူေတြအၾကားက ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသဖို႔ စိတ္ဆႏၵရွိေနသူေတြဟ ဘယ္လို အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးေတြကို ေျပာဆိုေရးသားတတ္လဲဆိုတာကိုလည္း အသိေပးထားပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြအရ

ေသခ်င္တယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ သတ္ေသခ်င္တယ္လို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

တစ္စုံတစ္ရာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မရွိေတာ့ဘူးလို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

အသက္ရွင္ဖို႔ အေၾကာင္းျပခ်က္မရွိေတာ့ဘူးလို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

တစ္စုံတစ္ေယာက္ ဒါမွမဟုတ္ မိသားစုအတြက္ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးျဖစ္ေနၿပီလို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

အရက္နဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးေတြကို အလြန္အကြၽံ သုံးစြဲမိေနတယ္လို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

မဆင္မခ်င္အျပဳအမူမ်ိဳးေတြ လုပ္မိမွာကို စိုးရိမ္ပူပန္ေနတယ္ ဒါမွမဟုတ္ လႈံ႕ေဆာ္မႈခံေနရတ
ယ္လို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

အလြန္အကြၽံ အိပ္ျဖစ္တယ္ ဒါမွမဟုတ္ အိပ္ခ်ိန္နည္းပါးလြန္းေနတယ္လို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

ဆိုး႐ြားစြာ အထီးက်န္မႈေဝဒနာ ခံစားေနရေၾကာင္း ေျပာဆိုေရးသားတာ

ပတ္ဝန္းက်င္၊ မိသားစုစတာေတြနဲ႔ တစ္သီးတစ္ျခား ခြဲျခားခံထားရတယ္လို႔ ေျပာဆိုေရးသားတာ

#depressed ဒါမွမဟုတ္ #suicidal ဆိုတဲ့ Hash Tag စာသားမ်ိဳးနဲ႔ ပို႔စ္တင္တာဒီလို အခ်က္ေတြနဲ႔ တိုက္႐ိုက္တူညီတဲ့ ဒါမွမဟုတ္ နီးႏြယ္စပ္ဆက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကိုဆက္တိုက္ တင္ေနၿပီဆိုရင္ အဆိုပါ ပုဂၢိဳလ္ေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသႏိုင္ေခ်ျမင့္မားတယ္လို႔ ယူဆလို႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီလိုလူမ်ိဳးေတြကို ပိုမိုသတိထားၿပီး ဂ႐ုစိုက္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ဘဝကို အရႈံးမေပးလိုက္ပါနဲ႔

ကိုယ့္မွာ စိတ္ဖိစီးမႈလကၡဏာေတြ၊ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းေနတဲ့လကၡဏာေတြကို မၾကာခနႀကဳံလာေနရၿပီဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေန႔စဥ္ရက္ဆက္နဲ႔ ရက္သတၱပတ္ ၂ ပတ္ေလာက္ ကြၽမ္းက်င္သူေတြနဲ႔ အျမန္ဆုံးတိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးသင့္ပါၿပီ။

ဒီလိုမဟုတ္ရင္ေတာင္မွ မိမိကိုယ္ကို သတိကပ္ၿပီး အေျပာင္းအလဲေတြျဖစ္လာေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုအပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာတစ္ခုရွိတာက ကြၽန္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္က လူအမ်ားစုဟာ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ၊ စိတ္ပင္ပန္းမႈေတြ၊ စိတ္ဓာတ္က်တဲ့ ေဝဒနာေတြကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းတိုင္ပင္ဖို႔ရန္ ဝန္ေလးေနတတ္ၾကပါတယ္။

လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ခႏၶာကိုယ္႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာေဝဒနာမ်ားကိုသာ ဆရာဝန္ဆီျပသၾကၿပီး ဒီလိုစိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လကၡဏာေတြကိုေတာ့ ကုသရမယ့္ ေဝဒနာတစ္ခုအျဖစ္ မျမင္တတ္ၾကပါဘူး။ ဒီလိုေဝဒနာရွင္ေတြက မိသားစုဝင္ေတြ၊ မိတ္ေဆြေတြႏွင့္ ဆရာဝန္မ်ားကို ခံစားရတာေတြဖြင့္ေျပာတိုင္ပင္ အကူအညီရယူရမယ့္ နည္းလမ္းမွန္ကို မစဥ္းစားမိတတ္ဘဲ အဆုံးစီရင္ျခင္းလမ္းကို ေ႐ြးမိသြားတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာ က်န္းမာေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြျဖစ္ၾကတဲ့ WHO နဲ႔ International Association for Suicide Prevention (IASP) လို အဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ေလ့လာခ်က္ေတြအရဆိုရင္ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ စိတ္ပင္ပန္းမႈဒါဏ္ကို ခံစားေနရသူေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္သတ္ေသဖို႔ ၂၅ ႀကိမ္အထိ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။

ဒီလို အႀကိမ္ႀကိမ္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကတာကို ပတ္ဝန္းက်င္က မသိၾကဘူးဆိုတာက တကယ္သတိမမူျဖစ္တာျဖစ္ႏိုင္သလို၊ ဂ႐ုစိုက္ေပးရမယ္ဆိုတာကို နီးစပ္ရာပတ္ဝန္းက်င္က နားမလည္ႏိုင္ၾကတာလဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တခါတရံမွာ ကိုယ့္ပတ္ဝန္းက်င္က ခ်စ္ခင္ရသူေတြကို ဒီလိုရင္နာစရာဒီလိုနည္းမ်ိဳးနဲ႔ လက္လႊတ္ဆုံးရႈံးေနၾကရတာျဖစ္ပါတယ္။

စိတ္ေရာဂါေတြက အမ်ိဳးအစား အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေပမယ့္ စကားေျပာကုသနည္း (Psychotherapy) ၊ ေဆးဝါးကုသနည္း (Antidepressants Medication) ၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ျဖင့္ကုသနည္း (Antidepressants Medication) စတာေတြနဲ႔ ကုသေပးလို႔ရပါတယ္။

၈၀% ေသာ စိတ္က်ေဝဒနာရွင္ေတြက သူတို႔ရဲ႕စိတ္က်မႈျဖစ္ေစတဲ့ စိတ္အမူအက်င့္ ၊ အေတြးအေခၚေတြကိုေျပာင္းလဲေပးဖို႔ အဓိကနည္းေတြျဖစ္တဲ့ စကားေျပာကုသနည္းနဲ႔ ေဆးဝါးကုသနည္းႏွစ္မ်ိဳးတည္းနဲ႔တင္ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာေလ့ ရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြတြက္လည္း တရားထိုင္တာလို နည္းလမ္းမ်ိဳးေတြနဲ႔ အဆင္ေျပသြားတတ္ၾကပါတယ္။

ကိုယ့္ပတ္ဝန္းက်င္၊ ကိုယ့္အနီးအနားမွာ ဘဝကို အရႈံးေပးဖို႔ ရည္သန္ေနတဲ့သူေတြ ရွိေနခဲ့ရင္ ေဖးမဖို႔ ႀကိဳးစားၾကည့္ပါ။ ေဖ်ာင္းျဖၾကည့္ပါ။ အားေပးကူညီပါ။ ကိုယ့္ရဲ႕ တြဲလက္ေတြ၊ ၾကင္နာေႏြးေထြးမႈေတြဟာ သူတို႔အတြက္ အားေဆးတစ္ခြက္ျဖစ္မယ္ဆိုတာကို သိနားလည္ထားေပးရင္း ဘဝေတြကို ကယ္တင္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

Credit; Mizzima

Focus Myanmar Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment