သင် သွေး တစ်ခါလှူရင် လူ ဘယ်နှယောက်ကို ကယ်နိုင်မလဲ

 

Unicode ဖြင့်ဖတ်ရန်

သင်လႉလိုက်တဲ့ ေသွး ကေန လူဘယ်ႏွေယာက်ကို ကယ်ႏိုင်သလဲဆိုတာ ေတွးဖူးပါသလား။ တဈထုပ်လႉလိုက်တာ တဈေယာက်ပဲ ကယ်ႏိုင်မွာေပါ့လို႔ ေပြာစရာ ရွိပါတယ်။ ဟိုအရင်ကေတာ့ ဟုတ်ချင် ဟုတ်မွာေပါ့။ ခုေတာ့ နည်းပညာေတွ တိုးတက်လာတဲ့ အတွက် သင်လႉလိုက်တဲ့ ေသွးတဈထုပ်ကို အၿမိဳးၿမိဳး ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာပြီး လိုအပ်သလို ေပးႏိုင်ေအာင် စီစဉ်ထားပါတယ်။ သင့်ေသွးကို ဘယ်သူတွေကို ေပးလိုက်တယ်ဆိုတာေရာ သိပါသလား။ သင့်ေသွးက လူတွေအတွက် ဘယ်ေလာက်ေတာင် အဖိုးတန်တယ်။ သင်က ကြီးမြတ်တဲ့အလုပ်၊ အသက်ကယ်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်နေတယ်ဆိုတာ ဒီေဆာင်းပါးကေန ေပြာပြေပးပါ့မယ်။
ေသွး တဈထုပ်ကေန ဘာေတွ ရႏိုင်လဲ။

ေသွးတဈထုပ်ကို ဒီတိုင်းပဲ သုံးလို႔ ရသလို သူ႔ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး တဈေယာက်မက သုံးလို႔ရေအာင် လုပ်လို႔ ရပါတယ်။ ဥပမာ ေပြာရရင်

ေသွးနီဥထုပ် (Packed red cells)
ေသွးဥမွွားထုပ် (Platelets concentrate)
ေသွးရည်ကြည် (Fresh frozen plasma )ေသွးတဈထုပ်ကေန ခွဲလိုက်လို႔ ရပါတယ်။ သူတို႔ကို ဘယ်လိုသုံးလဲဆိုတာ ဆက်ကြည့်ရေအာင်။
ေသွးနီဥထုပ် (Packed red cells)
ေသွးထုပ်ကြီး (whole blood)ကေန ေသွးနီဥကို ဖယ်ထုတ်ထားတာပါ။ အလွယ်မြင်ေအာင် ေပြာရင် အရည်သက်သက် အဖတ်သက်သက်ေပါ့။ ေသွးနီဥေတာ့ လိုချင်တယ်။ ကိုယ်ထဲကို အရည်ေတွ အျမားကြီး ဝင်လာဖို႔ မသင့်ေတာ်တဲ့ သူေတွ အတွက်ေပါ့။ ဥပမာ ႏွလုံး မေကာင်း၊ အဆုတ်မေကာင်း၊ ကိုယ်ထဲမွာ အရည်ေတွ အျမားကြီး လက်ခံမိရင် ေမာလာမယ်၊ အသက်အန္တရာယ် ရွိလာႏိုင်တဲ့ သူတွေအတွက်ပါ။ သုံးတဲ့ နေရာတွေကေတာ့

-ေသွးထွက်လွန်တဲ့သူေတွ
-ခွဲစိတ်မႈလုပ်တဲ့ လူနာတွေမွာ လိုအပ်ရင် ေသွးသွင်းရေအာင် အရန်သင့် ေဆာင်ထားတာ
-ေသွးသွင်းမွ ရမယ့် ေသွးအားနည်းတဲ့ သူေတွ (ဥပမာ သာလာဆီးမီးယားေရာဂါရွင်) အတွက် သုံးပါတယ်။
ေသွးဥမွွားထုပ် (Platelets concentrate)

ေသွးထုပ်ကြီးကေန ေသွးဥမွွားတွေကို ဖယ်ထုပ်ထားတာပါ။ ေသွးဥမွွားတွေက အလိုအေၾလာက် ေသွးမထွက်ေအာင် တားဆီးေပးပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်မွာ ေသွးဥမွွားေတွ နည်းသွားတဲ့အခါ အေကြာင်းအရင်း မရွိဘဲ အညိဳအမည်းေတွ စွဲတာ၊ ႏွာေခါင်းေသွးၾလႇံတာ၊ သွားဖုံးေသွးယိုတာ စတဲ့ လက္ခဏာေတွ ပြပါတယ်။ သုံးတဲ့နေရာတွေကေတာ့

-ေသွးဥမွွား အလွန်နည်းနေတဲ့ တၿခိဳ႕ေသာ ေရာဂါရွိသူေတွ

– ခွဲစိတ်မႈ လုပ်စရာ ရွိပေမယ့် ေသွးဥမွွား နည်းနေလို႔ ေသွးထွက်ျမားႏိုင်တဲ့သူေတွ
-ခွဲပြီးပေမယ့် ေသွးဥမွွားနည်းနေလို႔ ေသွးထွက်ႏိုင်ေျခ ျမားတဲ့သူေတွ စတဲ့သူတွေမွာ သုံးရပါတယ်။
ေသွး ရည်ကြည် (Fresh frozen plasma )

အရည်သက်သက် အဖတ်သက်သက်လို႔ ေပြာမယ်ဆိုရင် ဒါေလးက ကျႏ်ခဲ့တဲ့ အရည်ေပါ့။ ေသွးရည်ကြည်လို႔ ေခါ်ပါတယ်။ ခဲထားတာပါ။ ပါဝင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကေတာ့ ေသွးတိတ်စေတဲ့ ပစ္စည်းေတွ၊ အယ်လ်ျဗဴမင်လို႔ ေခါ်တဲ့ အသားဓာတ်ေတွ၊ ပဋိဇီဝပစ္စည်း (immunoglobulin)ေတွ ပါဝင်ပါတယ်။ သုံးတဲ့နေရာတွေကေတာ့

-ေသွးတိတ်ပစ္စည်း ၿခိဳ႕တဲ့တဲ့ သူေတွ

-ပိုးဝင်ပြီး ေသွးမတိတ်တဲ့ ေရာဂါေတွ (acute DIC)
-ေသွးႀကဲေဆး (warfarin) ပမာဏျမားျမား ေသာက်မိတဲ့သူတွေမွာ ေသွးမတိတ်ရင်
-တၿခိဳ႕ေသာ ေမွးရာပါ ေရာဂါေတွ (Hereditary angioneurotic oedema) မွာလည်း သုံးလို႔ ရပါတယ်။

ေသွးလႉတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ႕ အေသွးအသားကို လႉဒါန်းတာပါ။ ကိုယ်အသက်ရွင်ဖို႔ လိုအပ်တဲ့ ေသွးကို သူျမားဆီ ျမႇေပးတာပါ။ ဘဝမွာ တဈကြိမ် တဈခါပဲ ေသွးလႉဖူးတယ် ဆိုရင်ေတာင် ကိုယ့်ရဲ႕ ေသွးတဈထုပ်ကေန လူ၃ေယာက်ကို ကယ်ဆယ်လိုက်တာပါ။ ေသွးက ၄လ တဈခါ လႉလို႔ရပါတယ်။ တဈႏွဈကို ၃ခါဆိုေတာ့ လူ ၉ေယာက်ကို ေသွးေပးပြီး ကယ်ဆယ်ႏိုင်ပါတယ်။ အကြိမ်ကြိမ်လႉဖူးတဲ့ သူဆိုရင် ဘယ်ႏွေယာက်ကိုျမား ကယ်ပြီးပြီ ဖြဈလိမ့်မလဲ။ လူဘယ်ႏွေယာက်ျမား ကိုယ့်ေသွးေကြာင့် အသက်ဆက်ရွင်သန် ပြီးပြီလဲဆိုတာ ေတွးပြီး ပီတိဖြဈကြည့်ပါ။ ကိုယ့်မွာလည်း ဒီလို အခွင့်အေရးရွိပါတယ်။ အရွယ်ေရာက်ပြီးသား ကျႏ်းမာတဲ့ ဘယ်သူမဆို ေသွးလႉႏိုင်ပါတယ်။ လႉလည်း လႉကြပါလို႔။

Zawgyi ျဖင့္ဖတ္ရန္

သင္လႉလိုက္တဲ့ ေသြး ကေန လူဘယ္ႏွေယာက္ကို ကယ္ႏိုင္သလဲဆိုတာ ေတြးဖူးပါသလား။ တစ္ထုပ္လႉလိုက္တာ တစ္ေယာက္ပဲ ကယ္ႏိုင္မွာေပါ့လို႔ ေျပာစရာ ရွိပါတယ္။ ဟိုအရင္ကေတာ့ ဟုတ္ခ်င္ ဟုတ္မွာေပါ့။ ခုေတာ့ နည္းပညာေတြ တိုးတက္လာတဲ့ အတြက္ သင္လႉလိုက္တဲ့ ေသြးတစ္ထုပ္ကို အမ်ိဳးမ်ိဳး ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာၿပီး လိုအပ္သလို ေပးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ထားပါတယ္။ သင့္ေသြးကို ဘယ္သူေတြကို ေပးလိုက္တယ္ဆိုတာေရာ သိပါသလား။ သင့္ေသြးက လူေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ အဖိုးတန္တယ္။ သင္က ႀကီးျမတ္တဲ့အလုပ္၊ အသက္ကယ္တဲ့ အလုပ္ကို လုပ္ေနတယ္ဆိုတာ ဒီေဆာင္းပါးကေန ေျပာျပေပးပါ့မယ္။
ေသြး တစ္ထုပ္ကေန ဘာေတြ ရႏိုင္လဲ။

ေသြးတစ္ထုပ္ကို ဒီတိုင္းပဲ သုံးလို႔ ရသလို သူ႔ ပါဝင္ပစၥည္းေတြကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာၿပီး တစ္ေယာက္မက သုံးလို႔ရေအာင္ လုပ္လို႔ ရပါတယ္။ ဥပမာ ေျပာရရင္

ေသြးနီဥထုပ္ (Packed red cells)
ေသြးဥမႊားထုပ္ (Platelets concentrate)
ေသြးရည္ၾကည္ (Fresh frozen plasma )ေသြးတစ္ထုပ္ကေန ခြဲလိုက္လို႔ ရပါတယ္။ သူတို႔ကို ဘယ္လိုသုံးလဲဆိုတာ ဆက္ၾကည့္ရေအာင္။
ေသြးနီဥထုပ္ (Packed red cells)
ေသြးထုပ္ႀကီး (whole blood)ကေန ေသြးနီဥကို ဖယ္ထုတ္ထားတာပါ။ အလြယ္ျမင္ေအာင္ ေျပာရင္ အရည္သက္သက္ အဖတ္သက္သက္ေပါ့။ ေသြးနီဥေတာ့ လိုခ်င္တယ္။ ကိုယ္ထဲကို အရည္ေတြ အမ်ားႀကီး ဝင္လာဖို႔ မသင့္ေတာ္တဲ့ သူေတြ အတြက္ေပါ့။ ဥပမာ ႏွလုံး မေကာင္း၊ အဆုတ္မေကာင္း၊ ကိုယ္ထဲမွာ အရည္ေတြ အမ်ားႀကီး လက္ခံမိရင္ ေမာလာမယ္၊ အသက္အႏၲရာယ္ ရွိလာႏိုင္တဲ့ သူေတြအတြက္ပါ။ သုံးတဲ့ ေနရာေတြကေတာ့

-ေသြးထြက္လြန္တဲ့သူေတြ
-ခြဲစိတ္မႈလုပ္တဲ့ လူနာေတြမွာ လိုအပ္ရင္ ေသြးသြင္းရေအာင္ အရန္သင့္ ေဆာင္ထားတာ
-ေသြးသြင္းမွ ရမယ့္ ေသြးအားနည္းတဲ့ သူေတြ (ဥပမာ သာလာဆီးမီးယားေရာဂါရွင္) အတြက္ သုံးပါတယ္။
ေသြးဥမႊားထုပ္ (Platelets concentrate)

ေသြးထုပ္ႀကီးကေန ေသြးဥမႊားေတြကို ဖယ္ထုပ္ထားတာပါ။ ေသြးဥမႊားေတြက အလိုအေလ်ာက္ ေသြးမထြက္ေအာင္ တားဆီးေပးပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္မွာ ေသြးဥမႊားေတြ နည္းသြားတဲ့အခါ အေၾကာင္းအရင္း မရွိဘဲ အညိဳအမည္းေတြ စြဲတာ၊ ႏွာေခါင္းေသြးလွ်ံတာ၊ သြားဖုံးေသြးယိုတာ စတဲ့ လကၡဏာေတြ ျပပါတယ္။ သုံးတဲ့ေနရာေတြကေတာ့

-ေသြးဥမႊား အလြန္နည္းေနတဲ့ တခ်ိဳ႕ေသာ ေရာဂါရွိသူေတြ

– ခြဲစိတ္မႈ လုပ္စရာ ရွိေပမယ့္ ေသြးဥမႊား နည္းေနလို႔ ေသြးထြက္မ်ားႏိုင္တဲ့သူေတြ
-ခြဲၿပီးေပမယ့္ ေသြးဥမႊားနည္းေနလို႔ ေသြးထြက္ႏိုင္ေခ် မ်ားတဲ့သူေတြ စတဲ့သူေတြမွာ သုံးရပါတယ္။
ေသြး ရည္ၾကည္ (Fresh frozen plasma )

အရည္သက္သက္ အဖတ္သက္သက္လို႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ဒါေလးက က်န္ခဲ့တဲ့ အရည္ေပါ့။ ေသြးရည္ၾကည္လို႔ ေခၚပါတယ္။ ခဲထားတာပါ။ ပါဝင္တဲ့ ပစၥည္းေတြကေတာ့ ေသြးတိတ္ေစတဲ့ ပစၥည္းေတြ၊ အယ္လ္ဗ်ဴမင္လို႔ ေခၚတဲ့ အသားဓာတ္ေတြ၊ ပဋိဇီဝပစၥည္း (immunoglobulin)ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ သုံးတဲ့ေနရာေတြကေတာ့

-ေသြးတိတ္ပစၥည္း ခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့ သူေတြ

-ပိုးဝင္ၿပီး ေသြးမတိတ္တဲ့ ေရာဂါေတြ (acute DIC)
-ေသြးက်ဲေဆး (warfarin) ပမာဏမ်ားမ်ား ေသာက္မိတဲ့သူေတြမွာ ေသြးမတိတ္ရင္
-တခ်ိဳ႕ေသာ ေမြးရာပါ ေရာဂါေတြ (Hereditary angioneurotic oedema) မွာလည္း သုံးလို႔ ရပါတယ္။

ေသြးလႉတယ္ဆိုတာ ကိုယ့္ရဲ႕ အေသြးအသားကို လႉဒါန္းတာပါ။ ကိုယ္အသက္ရွင္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ေသြးကို သူမ်ားဆီ မွ်ေပးတာပါ။ ဘဝမွာ တစ္ႀကိမ္ တစ္ခါပဲ ေသြးလႉဖူးတယ္ ဆိုရင္ေတာင္ ကိုယ့္ရဲ႕ ေသြးတစ္ထုပ္ကေန လူ၃ေယာက္ကို ကယ္ဆယ္လိုက္တာပါ။ ေသြးက ၄လ တစ္ခါ လႉလို႔ရပါတယ္။ တစ္ႏွစ္ကို ၃ခါဆိုေတာ့ လူ ၉ေယာက္ကို ေသြးေပးၿပီး ကယ္ဆယ္ႏိုင္ပါတယ္။ အႀကိမ္ႀကိမ္လႉဖူးတဲ့ သူဆိုရင္ ဘယ္ႏွေယာက္ကိုမ်ား ကယ္ၿပီးၿပီ ျဖစ္လိမ့္မလဲ။ လူဘယ္ႏွေယာက္မ်ား ကိုယ့္ေသြးေၾကာင့္ အသက္ဆက္ရွင္သန္ ၿပီးၿပီလဲဆိုတာ ေတြးၿပီး ပီတိျဖစ္ၾကည့္ပါ။ ကိုယ့္မွာလည္း ဒီလို အခြင့္အေရးရွိပါတယ္။ အ႐ြယ္ေရာက္ၿပီးသား က်န္းမာတဲ့ ဘယ္သူမဆို ေသြးလႉႏိုင္ပါတယ္။ လႉလည္း လႉၾကပါလို႔။

Credit; Mizzima

Focus Myanmar Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment