ရှေ့ကာလတွင် မီဒီယာ လုပ်ငန်းများ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘက် ပိုရွေ့သွားပြီး စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုများ ပိုကြုံရနိုင်

 

Unicodeဖြင့်ဖတ်ရန်

ကို႐ိုနာဗိုင်းရပ်ဈ ကူးစက်ဖြဈပွားမႈက လူျမား၏ သတင်းကြည့်ရႈမႈပိုင်းကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေခဲ့ေသာ်ငြား စီးပွားေရး ဝ႐ုန်းသုန်းကားဖြဈမႈ အခြေအနေက သတင်းမီဒီယာလုပ်ငန်းျမား ဒဈဂျစ်တယ်ဘက်သို႔ ေရွ႕သွားမႈကို အရွိန်မႊင့်တင်ရစေရန် တွန်းအားေပးလၾက် ရွိေကြာင်း ျဂာနယ်လဈဇင် ေလ့လာမႈဆိုင်ရာ ႐ိုက်တာ အင်စတီၾကဳ႕က ေဖာ်ပြသည်။

ကို႐ိုနာဗိုင်းရပ်ဈ ေလာ့ခ်ေဒါင်း ချမႇတ်မႈျမားေကြာင့် တဈကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအားဖြင့် တယ်လီေဗးရွင်းႏွင့် အွန်လိုင်းသတင်း ကြည့်ရႈမႈပိုင်းတွင် မြင့်တက်ထားခဲ့သလို တဈၿခိန်တည်းမွာပင် သတင်းမွားေဖာ်ပြခြင်းႏွင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မႈျမားကလည်း ဆက်လက်မြင့်တက်နေဆဲ ဖြဈသည်။

Facebook ႏွင့် WhatsApp တို႔ကို “fake news” ဟု သိကြေသာ သတင်းမွား၊ သတင်းတု ဖြန႔်ဝေမႈအတွက် အဓိက ချႏ်နယ်ျမားအဖြဈ မြင်ေတွ႔ရသည်။

သတင်း ကြည့်ရႈမႈတို႔၏ ကြားခံစနဈတဈခုအဖြဈ စမတ်ဖုန်းျမား၏ ခေတ် ေရာက်လာခြင်းအပါအဝင် နည်းပညာ ေပြာင်းလဲထွန်းကားမႈေကြာင့် ဖြဈလာခဲ့သည့် လားရာဦးတည်ခၾက်ျမားကို ဗိုင်းရပ်ဈ ကူးစက်ဖြဈပွားမႈက အရွိန်မြန်ဆန်စေလၾက် ရွိသည်ကို မြင်ကွင်းကၾယ်တဈခုအဖြဈ ရႈမြင်ႏိုင်ေကြာင်း ႐ိုက်တာ အင်စတီၾကဳ႕က ယင်း၏ တဈႏွဈတာ ဒဈဂျစ်တယ် နယူးဈ အစီရင်ခံစာတွင် ေပြာထားသည်။

“တကယ့် ေခါင်းစဉ်တဈခုက ဘာလဲ ဆိုေတာ့ ၾကႇန်ေတာ်တို႔အနေနဲ႔ ဒဈဂျစ်တယ် မီဒီယာ၊ မိုဘိုင်းမီဒီယာနဲ႔ အခြား ပလက်ေဖာင်းအၿမိဳးၿမိဳးဆီ အရွိန်မြန်မြန်နဲ႔ သွားနေတဲ့ အေရွ႕တဈခုကို မြင်ရတာပဲဖြဈပါတယ်” ဟု ႐ိုက်တာ အင်စတီၾကဴ႕၏ ညႇန်ကြားေရးမႉး ရက်ဈမက်ဈ ကလိုင်ဈ နယ်လ်ဆင်က ဖုန်းဖြင့် ေပြာကြားသည်။

“ ဒီ အေရွ႕နဲ႔အတူ ယွဉ်တွဲပါလာတာကေတာ့ သတင်းတွေအေပါ်မွာ ယုံကြည်မႈ ဆက်လက်ကၾဆင်းနေတာနဲ႔ သတင်းအမွားတွေနဲ႔ပတ်သက်လို႔ စိုးရိမ်ပူပန်မႈေတွ ကြီးထွားနေတာပဲဖြဈပါတယ်၊ အထူးသဖြင့် ဆိုရွယ်မီဒီယာတွေပေါ်မွာနဲ႔ ႏိုင်ငံေရးသမားတၿခိဳ႕ဆီကေန လာတဲ့ သတင်းအမွားတွေပေါ့” ဟု ၎င်းက ေပြာသည်။

မီဒီယာသတင်းအမွားဖြန႔်ခြင်းႏွင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မႈပိုင်း အကြီးမားဆုံး မြင့်တက်မႈက ေဟာင်ေကာင်တွင် ရွိနေခဲ့သည်။ ယင်းဒေသတွင် အစိုးရဆန႔်ကျင်ေရးဆန္ဒပြသူျမားက ဗြိတိန်ကိုလိုနီေဟာင်းကို ပိုမို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းျခဳပ်ရန် တ႐ုတ်ဘက်က ကြိဳးပမ်းမႈျမားကို ခုခံဆန႔်ကျင်လၾက် ရွိသည်။

သတင်းလုပ်ငန်းသည် အားရစရာ မေကာင်းသည့် အခြေအနေတဈခုမွာပင် ဆက်ရွိနေသည်။ ကမ္ဘာတဈဝန်း မီဒီယာလုပ်ငန်းျမားသည် ေကြာ်ငြာဝင်ေငွ သိသိသာသာ ကၾဆင်းမႈႏွင့်အလိုက်သင့် ကိုက်ညႇိဖြေရွင်းႏိုင်ရန် ဝန်ထမ်းျမားကို ေၾလႇာ့ချႏေရသည်။

သို႔ေသာ် အွန်လိုင်း သတင်းျမားအတွက် ငွေပေးကြည့်ရႈလိုသူအရေအတွက် ျမားလာနေခြင်းက ေျမႇာ်လင့်ခၾက် ေရာင်ခြည်တဈခု ဖြဈေကာင်းဖြဈႏိုင်သည်။ သို႔ေသာ်ငြားလည်း လူအျမားအပြားသည် အရည်အေသွးမြင့် ျဂာနယ်လဈဇင်ကို ရယူရန် မတတ်ႏိုင်သည့် အခြေအနေၿမိဳးလည်း ရွိရာ ယင်းက သတင်းအခၾက်အလက်ဆိုင်ရာ သာတူညီျမႇမႈ မရွိမႈကို တိုးမြင့်ေကာင်း တိုးသွားစေနိုင်သည်။

ထို႔ပြင် “ႏိုင်သူ အကုန်စားေကြး” ဆိုသည့် အခင်းအကျင်းကိုလည်း မြင်ေတွ႔ႏိုင်သည်။ အမေရိကန်တွင် အွန်လိုင်း သို႔မဟုတ် ေပါင်းစည်းထားသည့် ပက်ေက့ခ်ၾတဈခုခု subscribe (ပုံမွန်ေကြးေပးသွင်းမွာယူခြင်း) လုပ်သူျမားအနက် တဈဝက်ခန႔်သည် နယူးေယာ့ခ်တိုင်းမ်ဈ သို႔မဟုတ် ဝါရွင်တန်ပို႔ဈ ကို အသုံးပြဳကြသည်ကို ႐ိုက်တာ အင်စတီၾကဴ႕က ေတွ႔ရွိထားသည်။

ယူကေတွင်လည်း The Times သို႔မဟုတ် Telegraph တို႔ႏွင့်အတူ အလားတူ အနေအထားတဈခုကို ေတွ႔မြင်ႏိုင်သည်။

ဗီဒီယိုသတင်းျမား၏ လွွမ်းမိုးမႈကို ခန႔်မွန်းနေသူျမားအတွက် ႐ိုက်တာ အင်စတီၾကဳ႕က ေလ့လာေတွ႔ရွိခဲ့ရာတွင် ယူေက၊ သြစေတြးၾလ၊ ပြင်သဈ ႏွင့် ေတာင်ကိုရီးယားအပါအဝင် ႏိုင်ငံတၿခိဳ႕တွင် အသက် ၃၅ ႏွဈေအာက် လူျမားသည် အွန်လိုင်းသတင်း ကြည့်ရႈခြင်းထက် ဖတ်ရႈရခြင်းကို ပိုႏွဈသက်သည်ဟု သိရသည်။

ျဂာနယ်လဈဇင် ေလ့လာမႈဆိုင်ရာ ႐ိုက်တာ အင်စတီၾကဳ႕သည် မီဒီယာ လားရာ ဦးတည်ခၾက်ျမားကို ေလ့လာေစာင့်ကြည့်နေသည့် ေအာက်ဈဖို႔ဒ်တက္ကသိုလ်ရွိ သုတေသနစင်တာတဈခုဖြဈသည်။

Zawgyiျဖင့္ဖတ္ရန္

ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားမႈက လူမ်ား၏ သတင္းၾကည့္ရႈမႈပိုင္းကို သိသိသာသာ ျမင့္တက္ေစခဲ့ေသာ္ျငား စီးပြားေရး ဝ႐ုန္းသုန္းကားျဖစ္မႈ အေျခအေနက သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းမ်ား ဒစ္ဂ်စ္တယ္ဘက္သို႔ ေ႐ြ႕သြားမႈကို အရွိန္ျမႇင့္တင္ရေစရန္ တြန္းအားေပးလ်က္ ရွိေၾကာင္း ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ ေလ့လာမႈဆိုင္ရာ ႐ိုက္တာ အင္စတီက်ဳ႕က ေဖာ္ျပသည္။

ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ေလာ့ခ္ေဒါင္း ခ်မွတ္မႈမ်ားေၾကာင့္ တစ္ကမာၻလုံးအတိုင္းအတာအားျဖင့္ တယ္လီေဗးရွင္းႏွင့္ အြန္လိုင္းသတင္း ၾကည့္ရႈမႈပိုင္းတြင္ ျမင့္တက္ထားခဲ့သလို တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ သတင္းမွားေဖာ္ျပျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားကလည္း ဆက္လက္ျမင့္တက္ေနဆဲ ျဖစ္သည္။

Facebook ႏွင့္ WhatsApp တို႔ကို “fake news” ဟု သိၾကေသာ သတင္းမွား၊ သတင္းတု ျဖန႔္ေဝမႈအတြက္ အဓိက ခ်န္နယ္မ်ားအျဖစ္ ျမင္ေတြ႕ရသည္။

သတင္း ၾကည့္ရႈမႈတို႔၏ ၾကားခံစနစ္တစ္ခုအျဖစ္ စမတ္ဖုန္းမ်ား၏ ေခတ္ ေရာက္လာျခင္းအပါအဝင္ နည္းပညာ ေျပာင္းလဲထြန္းကားမႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာခဲ့သည့္ လားရာဦးတည္ခ်က္မ်ားကို ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားမႈက အရွိန္ျမန္ဆန္ေစလ်က္ ရွိသည္ကို ျမင္ကြင္းက်ယ္တစ္ခုအျဖစ္ ရႈျမင္ႏိုင္ေၾကာင္း ႐ိုက္တာ အင္စတီက်ဳ႕က ယင္း၏ တစ္ႏွစ္တာ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ နယူးစ္ အစီရင္ခံစာတြင္ ေျပာထားသည္။

“တကယ့္ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုက ဘာလဲ ဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ မီဒီယာ၊ မိုဘိုင္းမီဒီယာနဲ႔ အျခား ပလက္ေဖာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးဆီ အရွိန္ျမန္ျမန္နဲ႔ သြားေနတဲ့ အေ႐ြ႕တစ္ခုကို ျမင္ရတာပဲျဖစ္ပါတယ္” ဟု ႐ိုက္တာ အင္စတီက်ဴ႕၏ ၫြန္ၾကားေရးမႉး ရက္စ္မက္စ္ ကလိုင္စ္ နယ္လ္ဆင္က ဖုန္းျဖင့္ ေျပာၾကားသည္။

“ ဒီ အေ႐ြ႕နဲ႔အတူ ယွဥ္တြဲပါလာတာကေတာ့ သတင္းေတြအေပၚမွာ ယုံၾကည္မႈ ဆက္လက္က်ဆင္းေနတာနဲ႔ သတင္းအမွားေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြ ႀကီးထြားေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္၊ အထူးသျဖင့္ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြေပၚမွာနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသမားတခ်ိဳ႕ဆီကေန လာတဲ့ သတင္းအမွားေတြေပါ့” ဟု ၎က ေျပာသည္။

မီဒီယာသတင္းအမွားျဖန႔္ျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္ပူပန္မႈပိုင္း အႀကီးမားဆုံး ျမင့္တက္မႈက ေဟာင္ေကာင္တြင္ ရွိေနခဲ့သည္။ ယင္းေဒသတြင္ အစိုးရဆန႔္က်င္ေရးဆႏၵျပသူမ်ားက ၿဗိတိန္ကိုလိုနီေဟာင္းကို ပိုမို တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ တ႐ုတ္ဘက္က ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားကို ခုခံဆန႔္က်င္လ်က္ ရွိသည္။

သတင္းလုပ္ငန္းသည္ အားရစရာ မေကာင္းသည့္ အေျခအေနတစ္ခုမွာပင္ ဆက္ရွိေနသည္။ ကမာၻတစ္ဝန္း မီဒီယာလုပ္ငန္းမ်ားသည္ ေၾကာ္ျငာဝင္ေငြ သိသိသာသာ က်ဆင္းမႈႏွင့္အလိုက္သင့္ ကိုက္ညႇိေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ ဝန္ထမ္းမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ေနရသည္။

သို႔ေသာ္ အြန္လိုင္း သတင္းမ်ားအတြက္ ေငြေပးၾကည့္ရႈလိုသူအေရအတြက္ မ်ားလာေနျခင္းက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ေရာင္ျခည္တစ္ခု ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ျငားလည္း လူအမ်ားအျပားသည္ အရည္အေသြးျမင့္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ကို ရယူရန္ မတတ္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ိဳးလည္း ရွိရာ ယင္းက သတင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ သာတူညီမွ်မႈ မရွိမႈကို တိုးျမင့္ေကာင္း တိုးသြားေစႏိုင္သည္။

ထို႔ျပင္ “ႏိုင္သူ အကုန္စားေၾကး” ဆိုသည့္ အခင္းအက်င္းကိုလည္း ျမင္ေတြ႕ႏိုင္သည္။ အေမရိကန္တြင္ အြန္လိုင္း သို႔မဟုတ္ ေပါင္းစည္းထားသည့္ ပက္ေက့ခ္်တစ္ခုခု subscribe (ပုံမွန္ေၾကးေပးသြင္းမွာယူျခင္း) လုပ္သူမ်ားအနက္ တစ္ဝက္ခန႔္သည္ နယူးေယာ့ခ္တိုင္းမ္စ္ သို႔မဟုတ္ ဝါရွင္တန္ပို႔စ္ ကို အသုံးျပဳၾကသည္ကို ႐ိုက္တာ အင္စတီက်ဴ႕က ေတြ႕ရွိထားသည္။

ယူေကတြင္လည္း The Times သို႔မဟုတ္ Telegraph တို႔ႏွင့္အတူ အလားတူ အေနအထားတစ္ခုကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္သည္။

ဗီဒီယိုသတင္းမ်ား၏ လႊမ္းမိုးမႈကို ခန႔္မွန္းေနသူမ်ားအတြက္ ႐ိုက္တာ အင္စတီက်ဳ႕က ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ရာတြင္ ယူေက၊ ၾသစေၾတးလ်၊ ျပင္သစ္ ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီးယားအပါအဝင္ ႏိုင္ငံတခ်ိဳ႕တြင္ အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေအာက္ လူမ်ားသည္ အြန္လိုင္းသတင္း ၾကည့္ရႈျခင္းထက္ ဖတ္ရႈရျခင္းကို ပိုႏွစ္သက္သည္ဟု သိရသည္။

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ ေလ့လာမႈဆိုင္ရာ ႐ိုက္တာ အင္စတီက်ဳ႕သည္ မီဒီယာ လားရာ ဦးတည္ခ်က္မ်ားကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနသည့္ ေအာက္စ္ဖို႔ဒ္တကၠသိုလ္ရွိ သုေတသနစင္တာတစ္ခုျဖစ္သည္။

Credit: Mizzima

Focus Myanmar Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment