ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕အႀကီးဆုံး အင္းေတာ္ႀကီးအုိင္အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ

အင္းေတာ္ႀကီးသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္အႀကီးဆုံး သဘာ၀ေရအုိင္ႀကီးျဖစ္သလုိ အေရွ႕ေတာင္အာရွ၏အႀကီးဆုံးကန္မ်ားတြင္လည္း တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ ေရွးရာဇ၀င္မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ေတာ့ အင္းႀကီးေနရာသည္ လူေနထုိင္ခဲ့ေသာေဒသျဖစ္ခဲ့ၿပီး ဥတၱရေစာျဖဴမင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ၿမဳိ႕ေတာ္ဟု ဆုိၾကသည္။ ထုိၿမဳိ႕ေတာ္ကုိ ေရႊေတာင္နတ္မင္းႀကီး၏ အမိန္႔အရ နဂါးမင္းသားက အင္းဖြဲ႔ရာမွ ၿမဳိ႕ေတာ္ေပ်ာက္ကြယ္ၿပီး အင္းႀကီးျဖစ္လာခဲ့သည္ဟု ထုိထုိရာဇ၀င္မ်ားက ေဖာ္ျပၾကသည္။ ဥတၱရေစာျဖဴမင္း၏ ေပ်ာက္ဆုံးသြားေသာေရႊၿမဳိ႕ေတာ္ဟူ၍လည္းေခၚၾကသည္။ ဥတၱရေစာျဖဴရဲ႕သား က်ားျဖဴမင္းသား သည္ အင္းႀကီးဖြဲ႔ေသာအခ်ိန္ မင္းညီမင္းသား အခ်ဳိ႕ႏွင့္ ေတာကစားသြားေန၍ အင္းဖြဲ႔ရာေသဆုံးျခင္းမရွိပဲ က်န္ရစ္ခဲ့ေလသည္။ ၎သည္ မုိင္းသုံေတာင္နားတြင္ က်င္လည္က်က္စားေနရင္ ေနာက္နန္းမြန္ ႏွင္ ့ေတြ႕ဆုံ ေပါင္းဖက္၍ သားသုံးပါး ဖြားျမင္ ခဲ့ၿပီး ထုိသားေတာ္သုံးပါးမွတစ္ဆင့္ မုိးညွင္း၊ မုိးေကာင္း၊ မုိးမိတ္၊ ၿမိဳ႕မ်ားေပၚလာခဲ့သည္ဟု ဆုိၾကသည္။

အင္းေတာ္ႀကီးကန္ကို ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ႀကီးနားခ႐ိုင္၊ မိုးၫွင္းၿမိဳ႕နယ္တြင္ တည္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အႀကီးဆုံးေသာ သဘာဝ အင္းႀကီးျဖစ္သည္။ ေတာင္ႏွင့္ေျမာက္ အလ်ား (၁၄)မိုင္၊ အနံ(၇)မိုင္ရွိၿပီး စတုရန္းမိုင္ ၁၀၀ အပါအဝင္ဧရိယာ ၃၁၄.၆၇ စတုရန္းမိုင္ က်ယ္ဝန္းပါသည္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ ၇၀၀-ေပ အျမင့္တြင္ တည္ရွိသည္။ မိုးရာသီအခ်ိန္တြင္ အေနာက္ဘက္ကမ္းရွိ လုံးတုံႏွင့္ အေရွ႕ဘက္ကမ္းရွိ ဟဲပု႐ြာအၾကား ေရျပင္အက်ယ္ဆုံးျဖစ္သည္။ ေရျပင္ႀကီးသက္သက္ အက်ယ္အဝန္းသည္ (၄၄.၉) စတုရန္းမိုင္ရွိသည္။ အင္းေတာ္ႀကီးကန္အတြင္း အမႈိက္ဒိုက္သ႐ိုက္ ကင္းစင္သည္။ ေရၾကည္လင္သည္။ ေရျပင္က်ယ္ႀကီးသည္ ပင္လယ္ျပင္တမၽွ ႐ႈမဆုံးေအာင္လွပသည္။ အျမင့္ ေပ ၁၀ဝ၀ ေက်ာ္မွ ၄၀ဝ၀ ေက်ာ္ထိ မတ္ေစာက္ျမင့္မားေသာ ေတာင္တန္းမ်ား ေက်ာက္ေတာင္ႀကီးမ်ား ဝန္းရံထားပါသည္။

အင္းေတာ္ႀကီးကန္၏ အလယ္ အင္းစြယ္တစ္ခုေပၚတြင္ ေ႐ႊမၪၨဴေစတီေတာ္ကို တည္ထားသည္။ အင္းေတာ္ႀကီးကန္သည္ ပတ္ပတ္လည္၌ ေတာင္႐ိုးေတာင္စြယ္မ်ား ဝိုင္းရံထားသည့္ ခ်ိဳင့္ဝွမ္းႀကီးျဖစ္သည္။ ေ႐ႊမၪၨဴဘုရားသည္ ကခ်င္ျပည္နယ္၏ အဓိကရ ေစတီေတာ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ တေပါင္းလဆန္း ဘုရားပြဲေတာ္ က်င္းပခ်ိန္ နီးကပ္လာလၽွင္ ဘုရားေစတီအေရာက္ လူေလၽွာက္သြားႏိုင္ရန္ သဲလမ္းမႀကီးႏွစ္လမ္း ေပၚလာတတ္သည္။ ဘုရားပြဲေတာ္ၿပီးသည့္အခါ သဲလမ္းမ်ား ေရထဲ ျပန္ျမဳပ္သြားတတ္သည္။ ဘုရားပြဲေတာ္သည္ အနီးစပ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ရပ္ေဝးဧည့္သည္မ်ားျဖင့္ စည္ကားေလ့ရွိသည္။ အင္းပတ္ဝန္းက်င္တြင္ တိုင္းလၽွံ(ရွမ္းနီ)ဟုေခၚေသာ ရွမ္းလူမ်ိဳးတို႔သည္ ေရွးအစဥ္အဆက္ကတည္းကေနထိုင္ခဲ့ၾကသည္။ အင္းေတာ္ႀကီးကို ရွမ္းဘာသာအားျဖင့္ ေလာင္းလုံစည္ခမ္း သို႔မဟုတ္ လင္လုံ ဟုေခၚၾကသည္။ စည္ခမ္းအင္းႀကီးဟုအဓိပၸာယ္ရသည္။ စည္ခမ္းဆိုသည္မွာ အင္းေတာ္ႀကီးအင္းဟူ၍မျဖစ္ေပၚလာမီက ယင္းေဒသတြင္ရွိခဲ့ေသာၿမိဳ႕ႀကီးတစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။

အင္းေတာ္ႀကီးကန္ပတ္လည္တြင္ အင္းေတာ္ႀကီး ေတာ႐ိုင္းတိရစၧာန္ ေဘးမဲ့ေတာတည္ရွိသည္။ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ႐ႈေမၽွာ္ခင္းမ်ား၊ ရွားပါးႏို႔တိုက္သတၱဝါမ်ား၊ ငွက္မ်ားအပါအဝင္ မ်ိဳးကြဲတိရစၧာန္မ်ားအား ေတြ႕ရွိႏိုင္သည္။ မ်ိဳးသုဥ္းမည့္အႏၲရာယ္က်ေရာက္ေနေသာ ငွက္ ၁၀ မ်ိဳးအပါအဝင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းႏွင့္ ဌာေန ငွက္မ်ိဳးေပါင္း ၂၀၀၀၀၊ တစ္ကမၻာလုံး အတိုင္းအတာျဖင့္ မ်ိဳးသုဥ္းလု ျဖစ္ေနေသာ လိပ္ ၅ မ်ိဳးႏွင့္ ဤေနရာတြင္သာ ေတြ႕ႏိုင္သည့္ ငါးမ်ိဳးစိတ္ ၇ မ်ိဳး အပါအဝင္ ငါးမ်ိဳးေပါင္း ၉၃ မ်ိဳးတို႔အား ေတြ႕ရွိႏိုင္ေသာ အဓိကက်သည့္ ေရတိမ္ေဒသ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ အဆိုပါငွက္မ်ိဳးမ်ားအနက္ Greylag Geese၊ Oriental Darter၊ Purple Swamphen တို႔အား ဇန္နဝါရီလတြင္ အေတြ႕ရမ်ားသည္။စက္ေလွမ်ားျဖင့္လွည့္လည္ၾကည့္႐ႈပါက ႐ႊံ႕ၫႊန္ပိုင္းေနမ်ိဳးစိတ္မ်ား၏ဘဝ႐ႈခင္းမ်ားကိုျမင္ေတြ႕ႏိုင္သည္။ ကန္ႏွင့္ ႐ႊံ႕ၫႊန္ေဒသသည္ ေဆာင္းခိုငွက္မ်ားခိုလႈံရာျဖစ္သည္။ ပတ္ဝန္းက်င္႐ြာမ်ားမွအညစ္အေၾကးမ်ားက ေရအရည္အေသြးကိုၿခိမ္းေျခာက္လ်က္ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္မိုးရာသီေရာက္လၽွင္ ေရမ်ားျပန္လည္သန္႔ရွင္းသြားသည္သာျဖစ္သည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂ ရက္ေန႔တြင္က်ေရာက္ေသာ ကမၻာ့ေရတိမ္ေဒသမ်ားေန႔တြင္ အင္းေတာ္ႀကီးကန္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ မိုးယြန္းႀကီးအင္း ၿပီးလၽွင္ ဒုတိယေျမာက္ ရမ္ဆာစာရင္းဝင္ ေရတိမ္ေဒသတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရႏွင့္ ရမ္ဆာ အတြင္းေရးမႉး႐ုံးတို႔က ေၾကျငာခဲ့သည္။ ရမ္ဆာစာရင္းဝင္ ျဖစ္လာမႈေၾကာင့္ ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ တိုးတက္မႈေကာင္းတစ္ခု ျဖစ္ေသာ္လည္း ေရေဝေဒသရွိ စမ္းေခ်ာင္းမ်ားတြင္ တရားမဝင္ အာတီဆင္ အသုံးျပဳ ေ႐ႊက်င္မႈမ်ားက ကန္၏ေတာင္ဘက္ပိုင္းတြင္ ႏုန္းေျမမ်ား ပို႔ခ်ျခင္းႏွင့္ ညစ္ညမ္းမႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ စိန္ေခၚမႈမ်ား ရွိေနေသးသည္။

အင္းေတာ္ႀကီးအုိင္ အံ့ဖြယ္ကုိးပါး  
အင္းေတာ္ႀကီးသည္ျမန္မာျပည္တြင္ အႀကီးဆုံးအင္းျဖစ္
၁- အလွ်ား – ၈ တိုင္၊ အနံ- ၄ တုိင္း ရွိျခင္းကတပါး။
၂- အေနာ္ အတၱအုိင္ကဲ့သုိ႔ အလြန္ေရသန္႔ရွင္းျခင္း ေၾကာင့္တပါး။

၃- အလြန္က်ယ္၀န္းသည့္ အင္းျဖစ္ေသာ္လည္း အင္းထဲတြင္ စုိး၀ါးေသာ မိေခ်ာင္း စသည့္ ငါးႀကီးတုိ႔ကုိ မစုိး၀ါးရ ေအာင္ အင္းေတာ္ႀကီး အရွင္ကထိန္းသိမ္းျခင္းေၾကာင့္အံ့ဖြယ္တပါး။
၄- အင္းႀကီးထဲတြင္ မေတာ္တဆ လူတုိ႔က်ေသဆုံးရေသာ္လည္းအနာအဆာမရွိ ငါးႀကီးမ်ာလည္းမစားပဲ ကမ္းစပ္ေရွာက္ေအာင္ လႈိင္းပုတ္ခတ္တင္ေပးျခင္း။
၅- အင္းနားတြင္ေရႊက်င္ေသာ္ ေရႊမ်ားရရွိျခင္း။

၆- အမုိက္သရုိက္မ်ားကုိ အင္းထဲတြင္ မရွိရေအာင္ ေန႔စဥ္ညတုိင္း ကမ္းသုိ႔အေရာက္လႈိင္းပုတ္ခတ္ေပးျခင္း။
၇- တႏွစ္ သုံးႀကိမ္က် သားမက္ေတာ္ နမ့္တိမ္းအရွင္က ေယာကၡမထံအရွင္ႀကီးထံသုိ႔ ေရေျပာင္းျပန္ ဆန္တက္ျခင္း။
၈- စစ္တုိက္ရာပါ၀င္ကူညီေသာ ေခ်ာင္းမ်ားကုိ အင္းထဲသုိ႔သန္႔ရွင္းစြာ ၀င္ျပဳျခင္း။
၉- ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း တန္ေဆာင္မုန္းလမွစ၍ ျပာသုိလအထိ အင္းထဲရွိငါးမ်ားကုိ အင္းေတာ္ႀကီးေတာင္ပုိင္း အျခားကြာ(၈)ဘုရားထိ လြဲအိမ္ေတာင္အရွင္ႀကီးက အင္းထဲရွိငါးမ်ားကုိ ေဆးခတ္သျဖင့္ ငါးမ်ားစြာေသျခင္းျဖင့္ အ့ံဖြယ္ကုိးပါးသည္။

ေနလင္းအင္းေတာ္ႀကီး-အင္းေတာ္ႀကီးသမုိင္းမွတ္တုိင္မ်ား   Credit – Thutazone

minkoko110