မၾကာမီမ်ဳိးတုံးေပ်ာက္ကြယ္သြားႏုိင္တဲ့ ဧရာ၀တီလင္းပုိင္ေလးေတြအေၾကာင္း

ကမၻာေပၚရွိ ေရခ်ဳိေဒသတြင္ က်က္စားေနထိုင္သမွ် လင္းပိုင္မ်ား အားလံုးကို ဧရာဝတီ လင္းပိုင္ဟု ေခၚတြင္ေလသည္။ ဧရာဝတီျမစ္အတြင္း ဧရာဝတီလင္းပိုင္မ်ား က်က္စားေနထိုင္ေလ့ရွိေသာ ေနရာမ်ားမွာ ဗန္းေမာ္ၿမဳိ႕ နွင့္ မႏၱေလးၿမဳိ႕အၾကားရွိ ျမစ္အပိုင္းအတြင္းတြင္ ျဖန္႔ၾကက္သြားလာေပါက္ဖြား ရွင္သန္လ်က္ရွိသည္။ ဧရာဝတီ လင္းပိုင္သည္ ေရေနႏုိ႔တိုက္ သတၱဝါတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ ဧရာဝတီ လင္းပိုင္သည္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွ၏ထင္ရွားေသာ ျပယုဂ္ တစ္ခု ျဖစ္သည္။

ဧရာဝတီ လင္းပိုင္မ်ားကို ဧရာဝတီျမစ္ထဲတြင္ စတင္ေတြ႔ရွိခဲ့၍ တကမၻာလံုးမွာရွိေသာ ေရခ်ဳိလင္းပိုင္ အားလံုးကို စေတြ႔သည့္သူက ဧရာဝတီ လင္းပိုင္ဟုေခၚဆိုခဲ့တာျဖစ္သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားတြင္ေတြ႕ရွိခဲ့သည့္ မ်ိဳးတူလင္းပိုင္မ်ားကိုလည္း ဧရာဝတီလင္းပိုင္ဟုပင္ ေခၚဆိုခဲ့ၾကသည္။

Orcaella brevirostris ဟု သိပၸံအမည္ေပးထားေသာ လင္းပိုင္မ်ားသည္ ကမၻာေပၚတြင္ ၄-မ်ဳိးသာ က်န္ရွိေတာ့သည့္ ေရခ်ိုလင္းပိုင္ငါးမ်ားအနက္မွ ရွားပါးမ်ဳိးႏြယ္ဝင္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း လြန္ခဲ့သည့္ ရာစုနွစ္အတြင္း ဧရာဝတီျမစ္အတြင္း ေနထိုင္ၾကသည့္ ေရခ်ဳိလင္းပိုင္ငါး အေရအတြက္ ၆၀% အထိ ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ပါသည္။

ဤလင္းပိုင္ငါးမ်ားသည္ ၆ေပခြဲမွ ၉ေပနီးပါး အထိ အလ်ားရွိၾကျပီး၊ အျပာနက္ေမွာင္အေရာင္နွင့္ မီးခိုးေရာင္အရင့္ အေရာင္ရွိၾကပါသည္။အေလးခ်ိန္မွာမႈ ေပါင္ ၄၀၀ ခန္႔ရွိတတ္သည္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ ေရကူးေႏွးသည္ဟုထင္ရေသာ္လည္း မွတ္တမ္းတင္ထားမႈအရ တစ္နာရီကုိ ၁၂မုိင္မွ ၁၆မုိင္ အထိကူးႏုိင္စြမ္းရွိပါသည္။ဤလင္းပိုင္ငါးမ်ားသည္ လူမ်ားနွင့္ ရင္းနွီးစြာ ေပါင္းသင္း၍ ပူးေပါင္းဆက္ဆံမႈ ရွိၾကျပီး၊ တံငါသည္မ်ားငါးဖမ္းရာတြင္ ကူညီတတ္ၾကသည္။ ဤအခ်က္ မွာ လူနွင့္ တိရစၦာန္မ်ား ဆက္ဆံေရးအတြက္ ေလ့လာမႈျပဳရန္ အထူးအခြင့္ေကာင္း ျဖစ္ပါသည္။ လင္းပိုင္အမမ်ားသည္ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ ၁၄လခန္႔ၾကာျမင့္တတ္ၿပီး ေမြးဖြားလာသည့္လင္းပုိင္ေပါက္ကေလးမွာ ၁၁ေပါင္ခန္႔ရွိတတ္သည္။ ငါးႀကီးမ်ားႏွင့္ အခြံမာေရသတၱ၀ါမ်ားမွာ သူတုိ႔၏အစာျဖစ္သည္။ ဧရာ၀တီလင္းပုိင္မ်ား၏ သက္တမ္းမွာ အႏွစ္ ၃၀ ျဖစ္သည္။

ဧရာဝတီလင္းပိုင္မ်ားကို ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္း၊ ရခိုင္ ကမ္းေျမာင္ေဒသ၊ ဧရာဝတီ ျမစ္ဝကြ်န္းေပၚေဒသနွင့္ ၿမိတ္ကြ်န္းစုတို႔တြင္ ေတြ႔ရသည္။ ကမၻာတြင္ ဩစေၾတးလ်တိုက္ ေျမာက္ပိုင္း၊ နယူးဂီနီ၊ ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံ၊ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္၊ အိႏၵိယအေရွ့ေျမာက္ေဒသ၊ ဂဂၤါျမစ္၊ အင္ဒိုနီးရွားႏုိင္ငံ မဟာခမ္ျမစ္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံ ျဗဟၼပုတၱရျမစ္၊ လာအိုႏုိင္ငံ၊ ကေမၻာဒီးယားနိုင္ငံ၊ ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံတို့ရွိ မဲေခါင္ျမစ္ေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္တို႔ တြင္လည္း ေတြ႔ရသည္။ ဧရာဝတီလင္းပိုင္တို့ကို ေတာင္အာရွႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတို့၏ ကမ္းရိုးတန္းေဒသမ်ားတြင္၎၊ ျမစ္ႀကီး (၃)စင္းျဖစ္ေသာ မဲေခါင္ျမစ္၊ ျမန္မာနိုင္ငံရွိ ဧရာဝတီျမစ္နွင့္၊ အင္ဒိုနီးရွားႏုိင္ငံ၊ ေဘာ္နီယိုကြ်န္းရွိ မဟာခမ္ျမစ္တို႔တြင္၎ ေတြ႔နိုင္ပါသည္။

၂၀၁၃ခုႏွစ္ က ေကာက္ခံမႈအရ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဧရာ၀တီလင္းပိုင္ အေကာင္ ၇၀နီးပါး သာက်န္ေတာ့သည္ဟု သိရၿပီး ထိမ္းသိမ္းမႈမ်ား ပညာေပးအစီအစဥ္မ်ားကို တစုိက္မတ္မတ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ္လည္း ရွားပါးတိရစာၦန္ကို ထိမ္းသိမ္းေကာင္းရမွန္း မသိသည့္ လူတခ်ဳိ႕၏ရက္စက္မႈေၾကာင့္ ယခုအခါတြင္မႈ အေကာင္ ၆၀ ၀န္းက်င္ေတာင္မရွိေတာ့ဟု သိရပါသည္။

minkoko110