ေမရိကန္-အီရန္ တင္းမာမႈေၾကာင့္ ကမာၻ႔ေရနံေဈးကြက္ ပ်က္မလား

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက အီရန္ႏိုင္ငံ၏ ေရနံတင္ပို႔မႈကို ရပ္တန႔္ပစ္ရန္ အားထုတ္ေနခ်ိန္တြင္ ကမာၻ႔ ေရနံေဈးကြက္သည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားကို အႀကီးအက်ယ္ လ်စ္လွ်ဴရႈေနသည္။ လက္ေတြ႕တြင္ အီရန္ ေရနံဝယ္ယူမႈမ်ားအေပၚ အေမရိကန္ အေရးယူပိတ္ဆို႔ျခင္း ကင္းလြတ္ခြင့္ အဆုံးသတ္ေတာ့မည္ဟု ထရမ့္အစိုးရက ေၾကညာလိုက္ၿပီးေနာက္ ေရနံေဈး ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းပင္ က်ဆင္းသြားေသာေၾကာင့္ ေဈးကြက္သည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွ ပဋိပကၡ ၿခိမ္းေျခာက္မႈထက္ အေမရိကန္ အရန္ေရနံသိုေလွာင္မႈ ျမင့္မားေနျခင္းကို ယုံၾကည္သည့္ သေဘာျဖစ္ေနသည္။

ထို ၿခိမ္းေျခာက္မႈသည္ မေဝးကြာလွေတာ့ေပ။ ေရနံတင္ပို႔ျခင္းမွ တားဆီးပိတ္ပင္လွ်င္ အီရန္ႏိုင္ငံက ေဟာ္လ္မြတ္ခ္ ေရလက္ၾကားကို ပိတ္ပစ္မည္ဟု အီရန္ေရတပ္ အထက္တန္း အရာရွိတဦးက ဧၿပီလ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ သတိေပးခဲ့သည္။ ကီလိုမီတာ ၂၀ က်ယ္ေသာ ထိုေရလက္ၾကားသည္ အာရွအတြက္ ေရနံအမ်ားစု အပါအဝင္ ကမာၻ႔ ေရနံကုန္သြယ္မႈ၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖတ္သန္းသြားေသာ ေရလမ္းျဖစ္သည္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသည္ ေလယာဥ္တင္ သေဘၤာတစီးႏွင့္ ဗုံးက်ဲေလယာဥ္ အထူးတပ္ဖြဲ႕တခုကို ထိုေဒသအတြင္းသို႔ ေစလႊတ္ခဲ့ေသာ္လည္း ထိုလုပ္ရပ္သည္ ေရလက္ၾကားမွ လြတ္လပ္စြာ ျဖတ္သန္း သြားလာခြင့္အတြက္ ျဖစ္သည္၊ သို႔မဟုတ္ အီရန္ေတာ္လွန္ေရး အေစာင့္တပ္၏ အျခား အမ်ိဳးအမည္ မေဖာ္ျပေသာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကို တန္ျပန္ရန္အတြက္ ျဖစ္သည္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေသးေပ။

ေရနံေဈးကြက္သည္ ဆက္လက္ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ရွိေနၿပီး ထိုထက္ ပိုမို စိတ္ပူစရာ ေကာင္းေသာ အေၾကာင္းအရာမွာ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္အၾကား ကုန္သြယ္ေရး ပဋိပကၡသာ ျဖစ္ေနၿပီး ထိုပဋိပကၡေၾကာင့္ ေရနံ ဝယ္လိုအားအေပၚ ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈသာ ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ဒုကၡမီးသည္ တေငြ႕ေငြ႕ ေတာက္ေလာင္ေနေၾကာင္း ေရနံေဈးကြက္ သုေတသီမ်ားက သတိ ေပးခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသည္ ကမာၻ႔ေရနံ ေရာင္းႏိုင္အား ကြာဟခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းရန္အတြက္ ၎၏ ျမင့္တက္ေနေသာ ေရနံထုတ္လုပ္ႏိုင္စြမ္းကို အလြန္အကြၽံ အားထားေနသည္ဟု ႏိုင္ငံျခား ဆက္ဆံေရး ေကာ္မတီ၏ အေမရိကန္ စြမ္းအင္ ကြၽမ္းက်င္သူ ေအမီ မိုင္ယာ ဂ်က္ဖ္က စိုးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနသည္။

“အေမရိကန္ ေရနံထုတ္လုပ္မႈ တက္လာတာေၾကာင့္ ေရနံ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေမရိကန္မူဝါဒ ပိုမို အတင့္ရဲလာတယ္ဆိုတာ ေမးစရာေတာင္ မလိုပါဘူး” ဟု သူက ေျပာသည္။

၂၀၀၆ ခုႏွစ္အထိ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသည္ ကမာၻ႔အႀကီးမားဆုံး ေရနံတင္သြင္းသူ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး တေန႔လွ်င္ စည္ေပါင္း ၁၂ သန္းခန႔္ ဝယ္သည္။ အေမရိကန္ စြမ္းအင္ သတင္းအခ်က္အလက္ ဌာန၏ အဆိုအရ ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္မႈ အႀကီးအက်ယ္ တိုးတက္ျခင္းႏွင့္ ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္မွ ေရနံႏွင့္ သဘဘာ၀ ဓာတ္ေငြ႕ မ်ားကို ထုတ္လုပ္သည့္ Fracking technology ေၾကာင့္ အသားတင္ တင္သြင္းမႈသည္ သုညအထိ က်ဆင္း သြားသည္ဟု သိရသည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ေရနံတင္ပို႔သည့္ ေဈးကြက္တြင္ ပိုမို အေရးပါလာေနသည္။

အေမရိကန္၏ ေရနံထုတ္လုပ္မႈသည္ ဆက္လက္ တိုးတက္ေနမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ေဈးကြက္မွ ေရာင္းလိုအား ထိခိုက္မႈကို ခံရႏိုင္ဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ဂ်က္ဖ္က ေျပာသည္။

“ဟာရီကိန္းေတြ၊ အဓိကက်တဲ့ ေရနံေျမေတြမွာ မေတာ္တဆ ျဖစ္တာေတြ ဒါမွမဟုတ္ ပထဝီႏိုင္ငံေရး ပဋိကၡေတြဟာ ေရနံေရာင္းလိုအားကို ႐ုတ္တရက္ ထိခိုက္မႈေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ၿပီး ေဈးကြက္မွာ ေဈးေတြ တက္တာလိုမ်ိဳးေတြ ခံရႏိုင္ေတာ့ အစိုးရအေနနဲ႔ ေရနံေဈးကြက္မွာ ရႈပ္ေထြးတဲ့ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈေတြ အလြန္အကြၽံ တၿပိဳင္နက္တည္း မခ်မွတ္ဖို႔ ဂ႐ုစိုက္သင့္တယ္” ဟု သူက သတိေပးသည္။

အီရန္သည္ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်ၿပီးလွ်င္ ဒုတိယအႀကီးမားဆုံး ေရနံထုတ္လုပ္သည့္ OPEC အဖြဲ႕ဝင္ ႏိုင္ငံျဖစ္ၿပီး ထုတ္လုပ္မႈ အျမင့္မားဆုံး အခ်ိန္မ်ားတြင္ တေန႔လွ်င္ စည္ေပါင္း ၃ သန္း တင္ပို႔သည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက အေရးယူ ပိတ္ဆို႔သည့္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ ဧၿပီလအထိ တေန႔လွ်င္ စည္ေပါင္း ၂.၈ သန္း တင္ပို႔ေနသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ကုန္တြင္ တင္ပို႔မႈမွာ စည္ေပါင္း တသန္းေက်ာ္ အထိ က်ဆင္းသြားေသာ္လည္း စည္ေပါင္း ၁.၇ သန္းအထိ ျပန္လည္ တင္ပို႔လာႏိုင္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈ ဆိုင္းငံ့ေသာေၾကာင့္ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္ႏွင့္ တူရကီတို႔သည္ အီရန္ေရနံမ်ားကို ဝယ္ယူႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခါ ထို ဝယ္ယူခြင့္ ရပ္ဆိုင္းသြားၿပီျဖစ္သည္။

အိႏၵိယ၊ ဂ်ပန္ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီးယားတို႔က အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို လိုက္နာမည္ဟုဆိုသည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ တူရကီတို႔မွာမူ ဆန႔္က်င္မည့္ သေဘာမ်ိဳးရွိေနေသာ္လည္း မည္သည့္ အတိုင္းအတာအထိ ဆန႔္က်င္မည္ကို မသိရေသးေပ။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ ယခင္က အေမရိကန္ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို ကုန္စည္ဖလွယ္ေသာ စနစ္ျဖင့္ ေက်ာ္လႊားခဲ့ေသာ္လည္း ဟြာေဝး၏ ဘ႑ာေရး အရာရွိခ်ဳပ္ကို အီရန္အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈ ခ်ိဳးေဖာက္ရာတြင္ အဓိက ကူညီသည္ဟူေသာ စြပ္စြဲခ်က္ျဖင့္ ကေနဒါႏိုင္ငံတြင္ ဖမ္းဆီးလိုက္ျခင္းသည္ ထိုသို႔ လုပ္ေဆာင္ျခင္း၏ အႏၲရာယ္မ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပေနသည္။

ပိုမိုျပင္းထန္ေသာ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈ မ်ားသည္ အီရန္ႏိုင္ငံ၏ ေရနံတင္ပို႔မႈကို ေနာက္ထပ္ စည္ေပါင္း ၁ သန္း ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္မည္ဟု သုေတသီမ်ားက ယုံၾကည္ေနၾကသည္။

တျခားေသာ ေရနံထုတ္လုပ္မႈ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ မ်ားလည္း ရွိေသးသည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေႏွာင္းပိုင္းအထိ တေန႔လွ်င္ စည္ေပါင္း ၂ သန္း ပ်မ္းမွ် ထုတ္လုပ္ေနေသာ ဗင္နီဇြဲလား ႏိုင္ငံသည္ ေဖေဖာ္ဝါရီလက ထုတ္လုပ္မႈ စည္ေပါင္း ၁.၂ သန္းအထိ က်ဆင္းသြားၿပီး ယခုအခါ ၈ သိန္းခန႔္သာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေတာ့သည္။ ထိုသို႔ က်ဆင္းမႈသည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈ၏ ထိေရာက္မႈကိုသာမက ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံ၏ အေျခခံ အေဆာက္ အအုံမ်ား စြမ္းေဆာင္ရည္ ကင္းမဲ့မႈကိုလည္း ျပသသည္။

လစ္ဗ်ားႏိုင္ငံ၏ ထုတ္လုပ္မႈမွာ တေန႔လွ်င္ စည္ေပါင္း ၁.၂ သန္းမွာလည္း ျပည္တြင္းစစ္ အျပည့္အ၀ ျပန္လည္ျဖစ္မည့္ အေျခအေနႏွင့္ နီးကပ္ေနေသာေၾကာင့္ မေရမရာျဖစ္ေနသည္။

ကမာၻ႔ ေရနံေဈးကြက္တြင္ အနည္းငယ္ ေႏွးေကြးသြားေၾကာင္း ႏိုင္ငံတကာ စြမ္းအင္ေအဂ်င္စီ (IEA) ၏ ေနာက္ဆုံး သုေတသနအရ သိရွိရသည္။ ယခုႏွစ္ ပထမ ၃ လပတ္တြင္ ကမာၻ႔ေရနံ သုံးစြဲမႈမွာ တေန႔လွ်င္ စည္ေပါင္း ၉၉.၅ သန္း ရွိၿပီး ေရာင္းလိုအားမွာ ေန႔စဥ္ ၉၉.၆ သန္းရွိသည္ဟု ထိုအဖြဲ႕က ခန႔္မွန္းသည္။

အီရန္ေရနံထုတ္လုပ္မႈ ဆုံးရႈံးျခင္းကို ကာမိရန္အတြက္ ေရနံထုတ္လုပ္မႈ တိုးျမႇင့္ရန္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ေဆာ္ဒီအာေရဗ် ႏိုင္ငံကို ဖိအားေပးေနေသာ္လည္း ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်က ထိုသို႔လုပ္မည္၊ မလုပ္မည္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေသးေပ။ အီရန္ႏိုင္ငံက ထိပ္တန္း အဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္ ပါဝင္ေနေသာ OPEC အဖြဲ႕သည္ ေဈးႏႈန္းမ်ားကို က်ားကန္ေပးရန္ အတြက္ ထုတ္လုပ္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေနသည္။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ် ႏိုင္ငံသည္ ၎၏ ထုတ္လုပ္မႈကို OPEC သေဘာတူညီခ်က္အရ လိုအပ္သည္ထက္ပင္ ပိုမိုေလွ်ာ့ခ်ေနသည္။

အီရန္ႏွင့္ ဗင္နီဇြဲလား ႏိုင္ငံမ်ားအေပၚ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈကို ခြင့္ျပဳရန္ လုံေလာက္ေသာ ေရနံထုတ္လုပ္မႈ စြမ္းရည္ရွိသည္ဟု ႏိုင္ငံတကာ စြမ္းအင္ေအဂ်င္စီက ဆိုေသာ္လည္း ထိုစြမ္းရည္၏ အမ်ားစုသည္ OPEC တြင္သာ ရွိေနၿပီး OPEC က ထုတ္လုပ္မႈ ျဖတ္ေတာက္ေသာအခါ ထိုစြမ္းရည္မွာ အလုပ္မျဖစ္ေတာ့ေၾကာင္း ေျပာသည္။

တိုးတက္ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားမွ ေရနံသုံးစြဲသူမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ကိုယ္စားျပဳေသာ IEA က ကမာၻ႔စီးပြားေရးသည္ ထိခိုက္လြယ္ေနဆဲ ျဖစ္ေၾကာင္းေျပာၿပီး OPEC ႏိုင္ငံမ်ားက ေရနံေဈး အလြန္အကြၽံ ထိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းကို သတိေပးထားသည္။

ယခုႏွစ္ ထုတ္လုပ္မႈ တင္းက်ပ္ျခင္းကို ေရနံေဈးႏႈန္းက တုံ႔ျပန္လုပ္ေဆာင္ေနသည္။ ႏိုင္ငံတကာ ေရနံစိမ္းေဈး စံႏႈန္းျဖစ္ေသာ Brent ေရနံစိမ္းေဈးသည္ ကမာၻ႔စီးပြားေရး အက်ဘက္သို႔ ဦးတည္သည့္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ကုန္က တစည္လွ်င္ ေဒၚလာ ၅၀ သာ ရွိရာမွ တစည္လွ်င္ ၇၁ ေဒၚလာသို႔ ျပန္တက္လာသည္။

ေဈးႏႈန္းမွာ ၂၀၁၁ ႏွင့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က ရွိခဲ့သည့္ တစည္လွ်င္ ေဒၚလာ ၁၀၀ ႏႈန္းေအာက္ မ်ားစြာ နိမ့္က် ေနေသးသည္။ ထိုစဥ္က တစည္လွ်င္ ေဒၚလာ ၁၀၀ ႏႈန္းအထိ တက္ရျခင္းမွာ အိုဘားမားအစိုးရက ခ်မွတ္ ခဲ့သည့္ အီရန္ႏိုင္ငံအေပၚ ပထမဆုံး အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ား၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားလည္း ပါဝင္သည္။

ထို အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားေၾကာင့္ အီရန္ႏိုင္ငံက ေဟာ္လ္မြတ္ခ္ ေရလက္ၾကားကို ပိတ္ဆို႔ရန္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ မ်ားလည္း ျဖစ္ေစခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္မွစတင္ၿပီး အေလးအနက္ မဟုတ္ေသာ္လည္း ထိုၿခိမ္းေျခာက္မႈကို အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္၏ စစ္ေရးခုခံမႈေၾကာင့္ အီရန္သည္ ထိုေရလက္ၾကားကို အခ်ိန္ၾကာၾကာ ပိတ္ထားႏိုင္မည္ မဟုတ္ဟု ဂ်က္ဖ္က ယူဆၿပီး အျခား သုေတသီမ်ားကမူ အီရန္သည္ ထိုေရလက္ၾကားကို ကာလၾကာျမင့္စြာ ပိတ္ထားႏိုင္သည့္တိုင္ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်သည္ ေရလက္ၾကားမွ တင္ပို႔ေနသည့္ ေရနံအမ်ားအျပားကို ပိုက္လိုင္းမ်ားျဖင့္ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းႏိုင္မည္ဟု ယူဆၾကသည္။

၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက အီရတ္ႏိုင္ငံကို ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္စဥ္က ေရနံေဈးကြက္ကို အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္ခဲ့ဘဲ ထိုစဥ္မွစတင္ၿပီး အေမရိကန္၏ ေရနံလုံေလာက္မႈသည္ ေရနံ၏ အစဥ္အလာ ပထဝီႏိုင္ငံေရး အေရးပါမႈသည္ တစုံတရာ အင္အား ခ်ည့္နဲ႔ သြားခဲ့သည္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္က အာရပ္ ေရနံပိတ္ဆို႔မႈႏွင့္ ၁၉၇၈ ခုႏွစ္ အီရန္ ေတာ္လွန္ေရးေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေသာ ကမာၻ႔စီးပြားေရးအေပၚ ႐ိုက္ခတ္မႈမွာ ေခတ္ေဟာင္းသမိုင္း အျဖစ္ က်န္ရစ္ၿပီျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ေရနံသည္ ယခုအခ်ိန္အထိ အႀကီးမားဆုံး ကုန္စည္ေဈးကြက္ ျဖစ္ေနေသးၿပီး ႏွစ္စဥ္ ေဒၚလာ ၂ ထရီလ်ံဖိုး ရွိကာ ဒုတိယ အႀကီးမားဆုံး ကုန္စည္ေဈးကြက္ ျဖစ္သည့္ သံ႐ိုင္းထက္ ၁၀ ဆ ပိုမို ႀကီးမားေနသည္။ ကမာၻ႔ ေရနံထုတ္လုပ္မႈ တင္းက်ပ္လာျခင္းႏွင့္အတူ ကမာၻ႔စီးပြားေရးသည္ အီရန္ ေတာ္လွန္ေရး အေစာင့္ တပ္ဖြဲ႕ႏွင့္ ထရမ့္ အစိုးရအၾကား ျပင္းထန္လာေသာ ပဋိပကၡတြင္ လႊမ္းမိုးေနေသာ မွန္ကန္စြာ ဆုံးျဖတ္ႏိုင္စြမ္း အေပၚ မ်ားစြာ မူတည္ေနေပေသးသည္။

( David Uren သည္ စီးပြားေရး သုံးသပ္ေဝဖန္သူတဦးျဖစ္ၿပီး The Australian သတင္းစာ၏ စီးပြားေရးက႑ အယ္ဒီတာေဟာင္းလည္း ျဖစ္သည္။ The Strategist တြင္ ၎ ေရးသားေသာ Will US–Iran tensions disrupt the global oil market? ကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္။)

David Uren
ဧရာဝတီ

Media Links Team

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment